ബന്ധങ്ങൾ

“എന്റെ കൂടെ വേണം” എന്നതിൽ നിന്ന് “അവർ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ” എന്നിടത്തേക്ക് മാറുമ്പോൾ സ്നേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറുന്നു.

ബന്ധത്തിന്റെ ആഴം, അതിലുള്ള attachment, emotional investment, പ്രതീക്ഷ, ജീവിതത്തിലെ പ്രാധാന്യം എന്നിവ കൂടുന്തോറും വേർപാട് കൂടുതൽ വേദനാജനകമാകാം.

ഏറ്റവും കൂടുതൽ വേദന നൽകുന്നത് ഒരു പ്രത്യേക പേരിലുള്ള ബന്ധമെന്നതിലുപരി, നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞ ബന്ധമാണ്. ഒരാളെ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന്റെ വേദനയേക്കാൾ ചിലപ്പോൾ അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന നമ്മുടെ ഒരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ് കൂടുതൽ വേദനിപ്പിക്കുന്നത്.

ബന്ധം അകലുമ്പോഴുള്ള വേദനയിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള വഴി സ്വീകാര്യതയും വിട്ടുകൊടുക്കലുമാണ്. സംഭവിച്ചതിനെ അംഗീകരിക്കുക, വ്യക്തിയെക്കാൾ ആ ബന്ധം നൽകിയ അനുഭവത്തെ മനസ്സിലാക്കുക, തിരികെ വരണമെന്ന പ്രതീക്ഷയും അമിതമായ പിടിച്ചുനിൽപ്പും പതുക്കെ വിടുക. ഓർമ്മകളെ തള്ളിക്കളയാതെ അവയെ ഒരു പാഠമായി കാണുക; മറ്റൊരാളെയും സ്വയം തന്നെയും ക്ഷമിക്കുക. ഒടുവിൽ, “അവർ എന്റെ കൂടെ വേണം” എന്നതിൽ നിന്ന് “അവർ എവിടെയായാലും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ” എന്നിടത്തേക്ക് എത്തുമ്പോൾ മനസ്സ് സ്വതന്ത്രമാകാൻ തുടങ്ങും.

ചില ബന്ധങ്ങൾ ആവശ്യം തീരുമ്പോൾ അവസാനിക്കും; ചിലത് ഭയം മാറുമ്പോൾ അകലും; ചിലത് ശീലം, കടമ, വിശ്വാസം എന്നിവ കൊണ്ട് തുടരാം. എന്നാൽ പ്രതിഫലവും നിബന്ധനകളും പ്രതീക്ഷിക്കാതെ നിലനിൽക്കുന്ന നിരുപാധിക സ്നേഹമാണ് ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള രൂപം.

മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള എല്ലാ ബന്ധങ്ങൾക്കും ഒരേ കാരണം ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. സ്വാർത്ഥം, ഭയം, ആവശ്യം, സുരക്ഷ, ആകർഷണം, ശീലം, അവലംബം, സൗഹൃദം, സാമ്യം, വിശ്വാസം, ബഹുമാനം, കൃതജ്ഞത, കടമ, കുടുംബം, അംഗീകാരം, ആശ്വാസം, സ്നേഹം, സേവനം, ത്യാഗം, ആത്മീയത, കർമ്മബന്ധം, ജീവിതപാഠം തുടങ്ങി പല കാരണങ്ങളാണ് ബന്ധങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്.

• സ്വാർത്ഥം — സ്വന്തം നേട്ടത്തിനായി.

• ഭയം — നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിൽ.

• ആവശ്യം — ഒരു ആവശ്യത്തിനായി.

• സുരക്ഷ — സംരക്ഷണവും സുരക്ഷിതത്വവും തേടി.

• ആകർഷണം — മനസ്സോ ശരീരമോ ആകർഷിക്കപ്പെട്ട്.
• ശീലം — പരിചയം കൊണ്ട് ബന്ധം തുടരുമ്പോൾ.
• അവലംബം — ഒരാളെ ആശ്രയിച്ച്.
• സൗഹൃദം — കൂട്ടായ്മയും സന്തോഷവും പങ്കിട്ട്.
• സാമ്യം — ചിന്തകളും താൽപര്യങ്ങളും ഒത്തുചേർന്ന്.
• വിശ്വാസം — പരസ്പരം ആശ്രയിക്കാമെന്ന ഉറപ്പിൽ.
• ബഹുമാനം — പരസ്പര ആദരവിൽ.
• കൃതജ്ഞത — ലഭിച്ച സ്നേഹത്തിന്റെയും സഹായത്തിന്റെയും നന്ദിയിൽ.
• കടമ — ഉത്തരവാദിത്തബോധത്തിൽ.
• കുടുംബം — രക്തബന്ധവും വിവാഹബന്ധവും കൊണ്ട്.
• അംഗീകാരം — നമ്മളെ മനസ്സിലാക്കി സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ.
• ആശ്വാസം — ഒരാളുടെ സാന്നിധ്യം മനസ്സിന് സമാധാനം നൽകുമ്പോൾ.
• ബന്ധാസക്തി — വിട്ടുപിരിയാൻ കഴിയാത്ത മാനസിക അടുപ്പത്തിൽ.
• സാമൂഹികബന്ധം — സമൂഹം, ജോലി, സംഘടന എന്നിവയിലൂടെ.
• സേവനം — മറ്റൊരാളുടെ നന്മയ്ക്കായി.
• ത്യാഗം — സ്വന്തം താൽപര്യത്തേക്കാൾ മറ്റൊരാളുടെ നന്മ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ.
• കർമ്മബന്ധം — ആത്മീയ വിശ്വാസത്തിൽ കർമ്മവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുമ്പോൾ.
• ആത്മീയബന്ധം — പരസ്പര ആത്മീയ വളർച്ചയ്ക്കായി.
• ജീവിതപാഠം — ഒരാൾ ജീവിതത്തിൽ ഒരു പാഠമായി എത്തുമ്പോൾ.
• കാറ്റലിസ്റ്റ് — ഒരാളുടെ വരവ് ജീവിതത്തിൽ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന് കാരണമാകുമ്പോൾ.
• നിരുപാധിക സ്നേഹം — പ്രതിഫലമോ നിബന്ധനകളോ ഇല്ലാതെ.
• കരുണ — മറ്റൊരാളുടെ വേദന മനസ്സിലാക്കി കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ.
• സഹാനുഭൂതി — മറ്റൊരാളുടെ വികാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ.
• പങ്കിട്ട അനുഭവം — ഒരുമിച്ച് കടന്നുപോയ അനുഭവങ്ങൾ ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ.
• ഓർമ്മ — പഴയ ഓർമ്മകൾ ആളുകളെ വീണ്ടും അടുപ്പിക്കുമ്പോൾ.
• പ്രതീക്ഷ — ഭാവിയിൽ എന്തെങ്കിലും ലഭിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ.
• അഭിലാഷം — ഒരുമിച്ച് ഒരു ലക്ഷ്യം നേടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ.
• പരസ്പര വളർച്ച — ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായമാകുമ്പോൾ.
• സ്വീകാര്യത — വിധിക്കാതെ ഒരാളെ അവരായിത്തന്നെ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ.
• ആത്മബന്ധം — വാക്കുകൾക്കപ്പുറമുള്ള ആഴത്തിലുള്ള അടുപ്പത്തിൽ.
• പങ്കാളിത്തം — ജീവിതവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും പങ്കിടുമ്പോൾ.
• വിശ്വസ്തത — സാഹചര്യങ്ങൾ മാറിയാലും കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ.
• പരസ്പരത — കൊടുക്കലും സ്വീകരിക്കലും സമതുലിതമാകുമ്പോൾ.
• പ്രചോദനം — ഒരാളുടെ സാന്നിധ്യം മറ്റൊരാളിൽ മാറ്റത്തിന് പ്രചോദനമാകുമ്പോൾ.
• ആദർശം — ഒരാളെ മാതൃകയോ ഗുരുവോ ആയി കാണുമ്പോൾ.
• സമർപ്പണം — ബന്ധത്തോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിബദ്ധതയിൽ.
• സ്വാതന്ത്ര്യം — പരസ്പരം നിയന്ത്രിക്കാതെ സ്വതന്ത്രമായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ.

ഇതില് ഏത് ബന്ധം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അല്ലെങ്കിൽ അകലുമ്പോൾ ആണ് ഏറ്റവും വേദന ഉണ്ടാക്കുന്നത്?

സ്വാർത്ഥബന്ധം — സ്വാർത്ഥം തീർന്നാൽ അകലം; നഷ്ടത്തിന്റെ വേദന സാധാരണയായി നേട്ടം നഷ്ടപ്പെടുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കും.

ആവശ്യം / അവലംബം — ആശ്രയം കൂടുതലായതിനാൽ വേർപാട് ബുദ്ധിമുട്ടാകാം.

ശീലം — വ്യക്തിയേക്കാൾ ആ വ്യക്തിയുടെ സാന്നിധ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ് വേദനിപ്പിക്കുക.

സൗഹൃദം — പങ്കിട്ട ഓർമ്മകളും കൂട്ടായ്മയും നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനാൽ വേദന ഉണ്ടാകും.

വിശ്വാസം — വിശ്വാസം തകരുമ്പോൾ വ്യക്തിയെക്കാൾ ആ ബന്ധത്തിലുള്ള സുരക്ഷിതത്വമാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നത്.

ബന്ധാസക്തി (Attachment) — “ഇവരില്ലാതെ എനിക്ക് കഴിയില്ല” എന്ന തോന്നൽ ഉള്ളതിനാൽ വേർപാട് വളരെ ശക്തമായി അനുഭവപ്പെടാം.

കുടുംബബന്ധം — ദീർഘകാല ചരിത്രവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ചേർന്നതിനാൽ വേർപാട് ആഴത്തിൽ ബാധിക്കാം.

കർമ്മബന്ധം / ആത്മീയബന്ധം — ഒരാൾ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രത്യേക കാരണത്താൽ വന്നതാണെന്ന വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ, അകലം കൂടുതൽ അർത്ഥവത്തായും വേദനാജനകമായും തോന്നാം.

ജീവിതപാഠം / Catalyst — ജീവിതത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരാൾ അകന്നുപോകുമ്പോൾ, ആ വ്യക്തിയോടൊപ്പം നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു അധ്യായവും അവസാനിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നാം.

നിരുപാധിക സ്നേഹം — ഒരാളെ സ്വന്തമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തേക്കാൾ അവരുടെ നന്മയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ബന്ധമാണെങ്കിൽ പോലും, ആ വ്യക്തിയുടെ അഭാവം ആഴത്തിലുള്ള വേദന നൽകാം.

ചുരുക്കത്തിൽ: 

ഈ വേദനയെ മറികടക്കുക എന്നത് ബന്ധത്തെ മറക്കുക എന്നതല്ല; ആ ബന്ധം നൽകിയ അനുഭവത്തെ അംഗീകരിച്ച്, അതിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കാൻ പഠിക്കുകയാണ്.

അംഗീകരിക്കുക — “ഇത് എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു” എന്ന് സ്വയം സമ്മതിക്കുക.

പിടിച്ചുനിൽപ്പ് കുറയ്ക്കുക — വ്യക്തിയെയും ഓർമ്മയെയും നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമം കുറയ്ക്കുക.

പ്രതീക്ഷ വിട്ടുകൊടുക്കുക — അവർ തിരികെ വരണം, മാറണം, മനസ്സിലാക്കണം എന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് പലപ്പോഴും വേദന നീട്ടുന്നത്.

ഓർമ്മയെ ശത്രുവാക്കരുത് — ഓർമ്മ വന്നാൽ അടിച്ചമർത്താതെ, അത് ഒരു അനുഭവമായി കാണുക.

സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തരുത് — എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും നിലനിൽക്കണമെന്നില്ല; ചിലത് ജീവിതത്തിലെ ഒരു ഘട്ടം മാത്രമായിരിക്കും.

അർത്ഥം കണ്ടെത്തുക — “ഈ ബന്ധം എന്നെ എന്താണ് പഠിപ്പിച്ചത്?” എന്ന് ചോദിക്കുക.

സ്വന്തം ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക — ശരീരം, ജോലി, കുടുംബം, സൗഹൃദം, പഠനം, ആത്മീയത എന്നിവയ്ക്ക് വീണ്ടും സ്ഥാനം നൽകുക.

ക്ഷമിക്കുക — മറ്റൊരാളെയും, ആവശ്യമെങ്കിൽ സ്വയം തന്നെയും. ക്ഷമിക്കുന്നത് സംഭവത്തെ ശരിയാണെന്ന് അംഗീകരിക്കലല്ല; അതിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിതനാകലാണ്.

സ്വീകാര്യത — ചിലർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ എന്നേക്കുമായി തുടരാനല്ല, നമ്മളെ മാറ്റാനാണ് വരുന്നത് എന്ന സത്യവും അംഗീകരിക്കാം.

സ്നേഹത്തെ ഉടമസ്ഥതയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുക — 

അവസാനം, ബന്ധം അവസാനിക്കാം; പക്ഷേ അതിലൂടെ നമ്മിൽ ഉണർന്ന സ്നേഹവും പഠിച്ച പാഠവും വളർച്ചയും അവസാനിക്കേണ്ടതില്ല.

വിട്ടുകൊടുക്കുന്നത് ഒരാളെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതല്ല — അവരെ സ്വന്തമാക്കണമെന്ന ആവശ്യം വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ജൗൻസാരി സംസ്കാരം

രാവിലെ ഒരു കൂട്ടുകാരൻ ജൗൻസാർ പ്രദേശത്തുനിന്ന് അയച്ചുതന്ന വീഡിയോ ആണ് ആദ്യം കണ്ടത്. അങ്ങനെ ജൗൻസാറിനെക്കുറിച്ച് എഴുതാം എന്ന് കരുതി.

ജൗൻസാറിലെ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ പാരമ്പര്യമാണ് bride price. നമ്മൾ സാധാരണ കേൾക്കുന്ന dowry/സ്ത്രീധനം എന്ന സംവിധാനത്തിൽ വധുവിന്റെ കുടുംബമാണ് വരന്റെ കുടുംബത്തിന് പണം അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്ത് നൽകുന്നത്. എന്നാൽ bride price എന്ന രീതിയിൽ വരന്റെ കുടുംബമാണ് വധുവിന്റെ കുടുംബത്തിന് സാമ്പത്തിക പ്രതിഫലം നൽകുന്നത്.

ജൗൻസാർ–ബാവർ anthropology-യിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പഠിക്കപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് fraternal polyandry. അതിന്റെ അർത്ഥം, ഒരേ കുടുംബത്തിലെ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികം സഹോദരന്മാർ ഒരേ സ്ത്രീയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കുന്ന വിവാഹരീതി എന്നാണ്. ആ സാമൂഹികരീതിയിൽ സാധാരണയായി മൂത്ത സഹോദരനാണ് വിവാഹം കഴിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ആ സ്ത്രീ മറ്റ് സഹോദരന്മാരുടെയും ഭാര്യയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്തരമൊരു രീതി ഉണ്ടായത്? മലയോരപ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമി പരിമിതമാണ്. കുടുംബസ്വത്ത് സഹോദരന്മാർക്കിടയിൽ പല ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചാൽ ഓരോരുത്തരുടെയും ഭൂമിയും സാമ്പത്തിക ശേഷിയും കുറയാം

അതിനാൽ കുടുംബഭൂമി, വീട്, കന്നുകാലികൾ, തൊഴിൽശക്തി തുടങ്ങിയവ ഒരുമിച്ച് നിലനിർത്തുന്നത് ഒരു പ്രധാന സാമ്പത്തിക ഘടകമായിരുന്നുവെന്ന് anthropological studies വിശദീകരിക്കുന്നു. 

ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ചില പഴയ കുടുംബസംവിധാനങ്ങളും ഓർമ്മ വരും. കേരളത്തിലെ മരുമക്കത്തായം, ചില പ്രദേശങ്ങളിലെ തറവാട് സമ്പ്രദായങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലും കുടുംബസ്വത്ത് തലമുറകളിലേക്ക് എങ്ങനെ നിലനിർത്താം എന്നത് പ്രധാനമായിരുന്നു.

ഒരേ സമൂഹത്തിനുള്ളിൽ monogamy, polygyny, polyandry, polygynandry തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത കുടുംബരൂപങ്ങൾ  കാണപ്പെട്ടിരുന്നു.

അതിനാൽ വിവിധ സമൂഹങ്ങൾ അവരുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രവും സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളും അനുസരിച്ച് കുടുംബസ്വത്ത് സംരക്ഷിക്കാൻ വ്യത്യസ്ത സാമൂഹികരീതികൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതായി കാണാം.

പഴയ Jaunsari സാമൂഹിക സംവിധാനത്തിൽ വിവാഹമോചനവും പുനർവിവാഹവും മറ്റു ചില പരമ്പരാഗത സമൂഹങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

ചില ethnographic രേഖകളിൽ, വിവാഹം അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ bride-price തിരികെ നൽകേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും, ഒരു സ്ത്രീ മറ്റൊരാളെ വിവാഹം കഴിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പുതിയ പുരുഷൻ മുൻ കുടുംബവുമായി സാമ്പത്തിക settlement നടത്തേണ്ടി വന്നിരുന്നുവെന്നും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

സഹോദരന്മാർ ഒരേ ഭാര്യയെ പങ്കിടുന്ന fraternal polyandry ജൗൻസാർ–ബാവറിൽ മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഹിമാലയത്തിലെ മറ്റു ചില സമൂഹങ്ങളിലും ഇത് ethnographic studies രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണമായി:

- ജൗൻസാർ–ബാവർ — ഉത്തരാഖണ്ഡ്

- റാവൈ — ഉത്തരാഖണ്ഡ്

- കിന്നൗർ — ഹിമാചൽ പ്രദേശ്

- ലാഹൗൾ–സ്പിതി — ഹിമാചൽ പ്രദേശ്

- ടിബറ്റിലെ ചില ഹിമാലയൻ സമൂഹങ്ങൾ

- നേപ്പാളിലെ ചില ഹിമാലയൻ സമൂഹങ്ങൾ

പിന്നെ വെസ്റ്റേൺ യുപിയിലെ മീററ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും....

ഇതൊക്കെ പറഞ്ഞുവന്നപ്പോൾ, വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഉണ്ടായ ഒരു വ്യക്തിപരമായ അനുഭവവും ഓർമ്മ വരുന്നു.

1998-ൽ ഡൽഹിയിൽ എന്റെ കമ്പനിയിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ഏകദേശം 45 വയസ്സുള്ള ഒരു തൊഴിലാളി ഗ്രാമത്തിൽ പോയി തിരിച്ചുവന്നപ്പോൾ കൂടെ 17–18 വയസ്സുള്ള ഒരു പെൺകുട്ടിയുമുണ്ടായിരുന്നു.

കാര്യം അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്, പെൺകുട്ടിയുടെ കുടുംബത്തിന് ₹50,000 നൽകി ഒരു വർഷത്തേക്ക് ഒരു കരാർ പ്രകാരം തന്റെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കാൻ കൊണ്ടുവന്നതാണെന്നാണ്.

ജൗൻസാറിലും ഇത്തരത്തിലുള്ള സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിലൂടെ പെൺകുട്ടികളെ കൊണ്ടുവരുന്ന രീതികൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി കൂട്ടുകാരൻ പറഞ്ഞിരുന്നു.

ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെ ഒരു മുഴുവൻ സമൂഹത്തിന്റെ സംസ്കാരമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. പക്ഷേ ദാരിദ്ര്യവും സാമ്പത്തിക അസമത്വവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ എത്രത്തോളം വികലമാക്കാൻ കഴിയും എന്നതിന്റെ വേദനാജനകമായ ഉദാഹരണങ്ങളായി ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളെ കാണാം.

വിഷമം തോന്നുന്ന ഒരു ഓർമ്മയായതിനാൽ അതിലേക്ക് കൂടുതൽ പോകുന്നില്ല.

ദെഹ്റാദൂൺ ജില്ലയിലെ ചക്രത, കൽസി, ത്യൂണി, ജൗൻസാർ–ബാവർ മേഖലകളിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമാണ് കാണാൻ കഴിയുന്നത്. ഗഢ്‌വാളി സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ചില വ്യത്യാസങ്ങളുള്ളതും ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ വെസ്റ്റേൺ പഹാരി മേഖലകളുമായി ഭാഷയിലും സംസ്കാരത്തിലും അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതുമായ പ്രത്യേക മലനാട് സംസ്കാരമാണ് ജൗൻസാരി സംസ്കാരം.

ജൗൻസാർ–ബാവർ, റാവൈ–ജൗൻപൂർ മേഖലകൾ തനതായ സംസ്കാരം, വിശ്വാസങ്ങൾ, പാരമ്പര്യങ്ങൾ, പ്രകൃതിസൗന്ദര്യം, വാസ്തുവിദ്യ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്. രൂപിൻ–സുപിൻ, ടോൺസ്, യമുന, പബ്ബർ തുടങ്ങിയ നദീതാഴ്വരകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ പ്രദേശം ഖാസ് സമൂഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ആവാസമേഖലയാണ്.

ഞാൻ ഹിമാചൽ പ്രദേശിലും, ഉത്തരാഖണ്ഡിലും ആണ് സ്ലേറ്റ് കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ വീടുകൾ കണ്ടിരിക്കുന്നത്. ഫോട്ടോ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്.

ചരിത്രത്തിൽ സിർമൗർ, ജുബ്ബൽ തുടങ്ങിയ മലനാട് ഭരണകൂടങ്ങളുമായും കൽസിയുമായും ഈ പ്രദേശത്തിന് ബന്ധമുണ്ട്. ജൗൻസാർ–ബാവർ മേഖലയിൽ പാണ്ഡവരുടെ വനവാസവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന നിരവധി സ്ഥലങ്ങളും ഗുഹകളും ഉണ്ട്.

ലാഖാമണ്ഡൽ ആണ് അതിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത്. മഹാഭാരതത്തിലെ ലാക്ഷാഗൃഹം — House of Wax ജൗൻസാറിലെ ലാഖാമണ്ഡലുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പ്രാദേശികമായി പറയപ്പെടുന്നു.

ഞാൻ ഹസ്തിനാപുരം സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ എഴുതിയ ഒരു ബ്ലോഗിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിരുന്നു. അതിൽ -

ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 80 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള മീററ്റിനും അതിന്റെ ചുറ്റുപാടുകൾക്കും മഹാഭാരതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. പാണ്ഡവരുടെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥമായി കരുതപ്പെടുന്ന ഡൽഹി, കൗരവ–പാണ്ഡവ യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുരുക്ഷേത്രം, പാണ്ഡവരെ ചുട്ടുകൊല്ലാൻ കൗരവർ നിർമ്മിച്ച ലാക്ഷാഗൃഹം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്ന വാരണാവതം — ഇന്നത്തെ ബർണാവ/ബാഗ്പത് മേഖല എന്നിവയെല്ലാം ഈ മഹാഭാരത....

ജൗൻസാരി ജീവിതത്തിൽ മഹാസു ദേവതാ ആരാധന, പ്രാദേശിക ദേവതാ പരമ്പര, മലനാട് കൃഷി, കൂട്ടായ ഗ്രാമജീവിതം, നാടൻ പാട്ടും നൃത്തവും, പ്രത്യേക വസ്ത്രധാരണം, കല്ലും ദേവദാരു മരവും ഉപയോഗിച്ചുള്ള വീടുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്.

ദേവഭൂമി ഉത്തരാഖണ്ഡിനെ ഗഢ്‌വാൾ, കുമയൂൺ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വലിയ സാംസ്കാരിക മേഖലകളായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല.

ഗഢ്‌വാൾ, കുമയൂൺ, ജൗൻസാർ–ബാവർ, റാവൈൻ, ദൂൺ താഴ്വര, ടോൺസ് താഴ്വര, കാളി കുമയൂൺ, സോർ–പിത്തോരാഗഢ് മേഖല, തറായ്–ഭാബർ, ഭോട്ടിയ–അതിർത്തി ഹിമാലയ മേഖല തുടങ്ങി നിരവധി പ്രാദേശിക സാംസ്കാരിക മേഖലകൾ ഇവിടെ കാണാം.

ദൂൺ എന്നത് രണ്ട് മലനിരകൾക്കിടയിലുള്ള നീളമുള്ള താഴ്വരയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭൂമിശാസ്ത്ര പദമാണ്. ശിവാലിക് മലനിരകൾക്കും ഹിമാലയത്തിന്റെ താഴ്ന്ന മലനിരകൾക്കും ഇടയിലുള്ള ദൂൺ താഴ്വരയിലാണ് ദെഹ്റാദൂൺ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

ദ്രോണൻ → ദ്രോണപുരി → ഡെറാഡൂൺ എന്ന പേരിന്റെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ മറ്റൊരു ബ്ലോഗിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ഒറ്റ സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഇത്രയും വ്യത്യസ്തമായ ഭാഷകളും വിശ്വാസങ്ങളും കുടുംബരീതികളും ദേവതാ പാരമ്പര്യങ്ങളും വാസ്തുവിദ്യയും ജീവിതരീതികളും നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് ദേവഭൂമി ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ യഥാർത്ഥ സാംസ്കാരിക സമ്പത്ത്.

ശിവപാർവതിയും ഗണേഷും

പുരാണകഥയിൽ പുരാണകഥയിൽ പാർവ്വതി തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ചെളി ഉപയോഗിച്ച് ഗണപതിയെ സൃഷ്ടിച്ച് തന്റെ വാതിൽ കാക്കാൻ നിയോഗിക്കുന്നു എന്ന ഭാഗത്തിന് യോഗപരമായി എന്താണ് അർത്ഥം എന്നുള്ളത് എഴുതാൻ ആണ് ഇരുന്നതെങ്കിലും എഴുതി വന്നപ്പോൾ ആ ഭാഗം വിട്ട് പോയി.

എല്ലാ പുരാണകഥകളും വെറും ചരിത്രമോ അത്ഭുതകഥകളോ ആയി മാത്രം വായിക്കേണ്ടതില്ല. അവയിൽ മനുഷ്യശരീരത്തിലും മനസ്സിലും നടക്കുന്ന ആത്മീയ പ്രക്രിയകളെ പ്രതീകാത്മകമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന പല തലങ്ങളുമുണ്ട്. പാർവ്വതി ഇവിടെ വെറും ഒരു പുരാണ കഥാപാത്രമല്ല; ശക്തിയുടെയും കുണ്ഡലിനി ശക്തിയുടെയും പ്രതീകമാണ്.

ഇവിടെയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രാധാന്യം.

ഗണപതി മൂലാധാരത്തിന്റെ അധിപൻ — കുണ്ഡലിനി ശക്തിയുടെ യാത്രയുടെ ആദ്യ കവാടത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ. പാർവ്വതി കുളിക്കുമ്പോൾ ഗണപതിയെ വെളിയിൽ കാവൽ നിർത്തി എന്ന് പറയുന്ന ഭാഗം ഓർക്കുക. 

പാർവ്വതി കുളിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ ഗണപതിയെ വാതിൽക്കൽ കാവൽ നിർത്തുന്നു. ഈ ചെറിയ രംഗത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ വലിയൊരു യോഗപ്രതീകം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ശക്തി തന്നെയാണ് തന്റെ ആദ്യ കവാടത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

യോഗപരമായ ഒരു പ്രതീകവായനയിൽ, ഇവിടെ “മലിനത” എന്നത് വെറും അഴുക്കിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതല്ല. അത് ഭൗതിക ശരീരത്തോടും പ്രകൃതിയോടും ബന്ധപ്പെട്ട അടിസ്ഥാനതലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി കാണാം. അതായത്, ഏറ്റവും താഴ്ന്നതായി തോന്നുന്ന ഭൗതികതലത്തിൽ നിന്നുതന്നെയാണ് ആത്മീയയാത്രയുടെ ആദ്യ കാവൽക്കാരൻ ഉദിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗണപതിയെ മൂലാധാര ചക്രത്തിന്റെ അധിപനായി യോഗ-താന്ത്രിക പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ കാണുന്നു.

മൂലാധാരമാണ് കുണ്ഡലിനി ശക്തിയുടെ ആധാരമായി യോഗപരമ്പരയിൽ പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നത്. അവിടെ നിന്നാണ് ശക്തിയുടെ ഉയർച്ച ആരംഭിക്കുന്നത്. ആ ആദ്യ കവാടത്തിന്റെ അധിപനായി ഗണപതി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. സഹസ്രാരത്തിൽ ശിവചൈതന്യവുമായി ശക്തിയുടെ ഏകത്വമാണ് പ്രതീകം.

ഈ ശക്തി മൂലാധാരത്തിൽ നിദ്രാവസ്ഥയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി യോഗ-താന്ത്രിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. ആത്മീയസാധനയിലൂടെ ഈ ശക്തി ഉണർന്ന് നട്ടെല്ലിന്റെ സൂക്ഷ്മപഥത്തിലൂടെ മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന് വിവിധ ചക്രങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് സഹസ്രാരത്തിലെത്തുന്നു.

മൂലാധാരത്തിൽ നിന്ന് സഹസ്രാരത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ഒരു ഭൗതിക യാത്രയല്ല. അത് ചൈതന്യത്തിന്റെ ക്രമാനുഗതമായ ഉണർവിന്റെ പ്രതീകാത്മക യാത്രയാണ്.

ആത്മീയയാത്ര ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മനുഷ്യൻ തന്റെ അടിസ്ഥാനതലത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം.

അതിനാൽ ഗണപതിയെ ആദ്യം വണങ്ങുന്നത് ഒരു ആചാരം മാത്രമായി കാണേണ്ടതില്ല. ആത്മീയയാത്ര തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് സ്വന്തം ഉള്ളിലെ വിഘ്നങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക, അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക, പിന്നെ ശക്തിയെ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുക എന്നൊരു ആന്തരിക സന്ദേശമായും അതിനെ വായിക്കാം.

ഭയം, അസ്ഥിരത, ആസക്തി, അജ്ഞാനം, വിവേചനമില്ലായ്മ തുടങ്ങിയ ആന്തരിക വിഘ്നങ്ങളെ മറികടക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ ആദ്യ പരീക്ഷയുടെ പ്രതീകമാണ് ഗണപതി. അതുകൊണ്ടാണ് ഗണപതിയെ വിഘ്നേശ്വരൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം വെറും പുറമേയുള്ള തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്ന ദേവതയായി മാത്രം കാണപ്പെടേണ്ടതില്ല; ആത്മീയമാർഗ്ഗത്തിലെ ആന്തരിക വിഘ്നങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും അതിജീവിക്കാനുമുള്ള ശക്തിയുടെ പ്രതീകമായും ഗണപതിയെ കാണാം.

പിന്നെ ആരംഭിക്കുന്നത് പാർവ്വതിയുടെ ഉയർച്ച. ഗണപതിയുടെ കവാടം കടന്നശേഷം കുണ്ഡലിനി ശക്തിയുടെ യാത്ര മുകളിലേക്ക് തുടരുന്നു.

മൂലാധാരം → സ്വാധിഷ്ഠാനം → മണിപൂരകം → അനാഹതം → വിശുദ്ധി → ആജ്ഞ → സഹസ്രാരം

ഇത് ശരീരത്തിനുള്ളിലൂടെ ഒരു ഭൗതിക വസ്തു സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതില്ല. യോഗപരമ്പരയിൽ ഇത് ചൈതന്യത്തിന്റെ ക്രമാനുഗതമായ ഉണർവിന്റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്.

താഴ്ന്ന തലങ്ങളിലെ ഭയം, ആസക്തി, അസ്ഥിരത എന്നിവയെ അതിജീവിച്ച് ശക്തി ഉയരുന്നു.

അനാഹതത്തിൽ സ്നേഹവും കരുണയും ആഴപ്പെടുന്നു.

വിശുദ്ധിയിൽ ശുദ്ധമായ പ്രകടനവും സത്യബോധവും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ആജ്ഞയിൽ വിവേകവും ഏകാഗ്രതയും ആന്തരിക ദർശനവും ശക്തമാകുന്നു.

അവസാനം ശക്തി സഹസ്രാരത്തിലെത്തുന്നു.

സഹസ്രാരത്തിൽ ശിവനും ശക്തിയും

യോഗപരമായ പ്രതീകത്തിൽ ശിവൻ ശുദ്ധചൈതന്യത്തെയും പാർവ്വതി ശക്തിയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

ശിവൻ നിശ്ചലമായ ചൈതന്യമാണെങ്കിൽ, ശക്തി അതിന്റെ ചലനാത്മക പ്രകടനമാണ്.

സഹസ്രാരം ശിവചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മക സ്ഥാനമായി കാണുമ്പോൾ, മൂലാധാരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന കുണ്ഡലിനി ശക്തി സഹസ്രാരത്തിലെത്തുന്നത് ശക്തിയും ചൈതന്യവും തമ്മിലുള്ള ഏകത്വത്തിന്റെ പ്രതീകമായി വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

അത് ഒരു പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള സാധാരണ സംഗമമല്ല.

ശക്തിയും ചൈതന്യവും, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും, ചലനവും നിശ്ചലതയും — രണ്ടായി അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നതിന്റെ ഏകത്വബോധമാണ് അതിന്റെ ആന്തരിക അർത്ഥം. ഇതാണ് കുണ്ഡലിനി യോഗത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രതീകാത്മക സന്ദേശങ്ങളിൽ ഒന്ന്.

ഒരു യോഗിയുടെ കാഴ്ചയിൽ ഈ പുരാണകഥ അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ഗണപതിയുടെ കഥ ഒരു മനോഹരമായ ആത്മീയ ഭൂപടമായി മാറുന്നു:

പാർവ്വതി — ശക്തി

↓

മൂലാധാരം — ശക്തിയുടെ ആധാരം

↓

ഗണപതി — ആദ്യ കവാടത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ

↓

ചക്രങ്ങളിലൂടെയുള്ള കുണ്ഡലിനിയുടെ ഉയർച്ച

↓

സഹസ്രാരം — ശിവചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മക സ്ഥാനം

↓

ശിവ-ശക്തി ഏകത്വം — പരമമായ ആത്മീയ ഉണർവ്

ആത്മീയയാത്ര തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് സ്വന്തം ഉള്ളിലെ വിഘ്നങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക; മൂലാധാരത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക; പിന്നെ ശക്തിയെ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുക.

ഗണപതി ആ യാത്രയുടെ ആദ്യ കവാടം ആണെങ്കിൽ, പാർവ്വതി ആ യാത്രയിലെ ഉയരുന്ന ശക്തിയാണ്.

അവസാനം, ശക്തി ശിവനിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ യാത്ര പൂർത്തിയാകുന്നു.

താഴെ ഗണപതി കാത്തുനിൽക്കുന്നു.

മുകളിൽ ശിവൻ കാത്തിരിക്കുന്നു.

ഇടയിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്നത് പാർവ്വതി — കുണ്ഡലിനി ശക്തി.

ഗണപതി

ഇന്ന് അനന്ത ചതുര്ദശി — ഈ വർഷത്തെ ഗണേശ ചതുര്‍ഥി ആഘോഷങ്ങളുടെ സമാപനദിനം.

ഗണപതിയുടെ ജനനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണകഥയിൽ, പാർവ്വതീദേവി തന്റെ ശരീരത്തിലെ മാലിന്യം ഉപയോഗിച്ച് ഗണപതിയെ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നാണ് പറയുന്നത്. സാധാരണക്കാർക്ക് വേഗത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന രീതിയിൽ പറഞ്ഞ ഒരു പുരാണകഥയായി ഇതിനെ കാണാം. എന്നാൽ ആത്മീയമായും യോഗപരമായും നോക്കുമ്പോൾ ഈ കഥയ്ക്ക് മറ്റൊരു ആഴത്തിലുള്ള പ്രതീകാത്മക വ്യാഖ്യാനം നൽകാം.

ഉയരങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് താഴെ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ പഠിക്കണം. ഒരു വൃക്ഷം ഉയരങ്ങളിലേക്ക് വളരണമെങ്കിൽ അതിന്റെ വേരുകൾ ഭൂമിയിൽ ആഴത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കണം. അതുപോലെ, ആത്മീയമായ ഉയർച്ച നേടുന്നതിന് മുമ്പ് മനുഷ്യന് ശക്തമായ ഒരു അടിത്തറ ആവശ്യമാണ്. ബുദ്ധിയും വിവേകവും ആത്മബലവും നിറഞ്ഞ ആ അടിസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഗണപതിയെ കാണാം.

യോഗ-താന്ത്രിക പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ മൂലാധാര ചക്രം നട്ടെല്ലിന്റെ അടിഭാഗത്തുള്ള അടിസ്ഥാന ചക്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സ്ഥിരത, സുരക്ഷ, ശരീരബോധം, ഭൂമിയോടുള്ള ബന്ധം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന അനുഭവങ്ങളുമായി അതിനെ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു.

ഗണപതിയെ മൂലാധാരത്തിന്റെ അധിപനായി കാണുന്ന യോഗപരമായ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ, അദ്ദേഹം ആത്മീയയാത്രയുടെ ആദ്യ കവാടത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനാണ്.

നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഭയം, അസ്ഥിരത, ആസക്തി, അജ്ഞാനം, അഹങ്കാരം, വിവേചനമില്ലായ്മ തുടങ്ങിയവ ആത്മീയ വളർച്ചയ്ക്ക് തടസ്സങ്ങളാകാം. അതുകൊണ്ടാണ് ഗണപതിയെ വിഘ്നേശ്വരൻ, വിഘ്നവിനായകൻ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നത്.

ഇവിടെ “വിഘ്നം” എന്നത് പുറത്തുനിന്നുള്ള തടസ്സങ്ങൾ മാത്രമല്ല; നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെയുള്ള തടസ്സങ്ങളും കൂടിയാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു പൂജയോ ശുഭകാര്യങ്ങളോ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ഗണപതിയെ സ്മരിക്കുന്നതിനെ ഒരു ആന്തരിക സങ്കൽപ്പമായി കാണാം:

“എന്റെ ഉള്ളിലെ തടസ്സങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും അവയെ അതിജീവിക്കാനും എനിക്ക് ബുദ്ധിയും വിവേകവും ശക്തിയും ലഭിക്കട്ടെ.”

യോഗപരമ്പരയിൽ കുണ്ഡലിനി ശക്തിയെ മൂലാധാരത്തിൽ നിദ്രാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പാർവതി എന്ന സൂക്ഷ്മശക്തിയായി വിവരിക്കുന്നു. യോഗസാധനയിലൂടെ ഈ ശക്തി ഉണർന്ന് വിവിധ ചക്രങ്ങളിലൂടെ ഉയർന്ന് സഹസ്രാരത്തിലെ ശിവതത്ത്വവുമായി ഏകത്വം പ്രാപിക്കുന്നതാണ് കുണ്ഡലിനി യോഗത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രതീകം.

ഇവിടെ പാർവ്വതി ശക്തിയെയും, ശിവൻ ചൈതന്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

ശക്തിയും ശിവചൈതന്യവും തമ്മിലുള്ള ഈ ഏകത്വം യോഗപരമ്പരയിൽ അത്യുന്നതമായ ആത്മീയാനുഭവത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്.

അതിനെ വെറും ഒരു ശാരീരിക സംഭവമായി കാണുന്നതിന് പകരം, വ്യക്തിചൈതന്യം അതിന്റെ പരമമായ ഉറവിടവുമായി ഏകത്വം തിരിച്ചറിയുന്ന ആത്മീയയാത്രയായി മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ യോജിച്ചത്.

ഇതിലും ഉയർന്ന ആത്മീയാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് വിവിധ യോഗ-വേദാന്ത പാരമ്പര്യങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ സംസാരിക്കുന്നു. കൈവല്യം (Kaivalya) എന്നത് പ്രത്യേകിച്ച് യോഗദർശനത്തിൽ പുരുഷൻ പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വേർതിരിഞ്ഞ് സ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പരമമോക്ഷാവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദമാണ്.

ഗണപതിയുടെ ശരീരത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ

ഗണപതിയുടെ രൂപത്തിലെ ഓരോ സവിശേഷതയ്ക്കും ആത്മീയമായ പ്രതീകാത്മക വ്യാഖ്യാനം നൽകാം.

വലിയ ചെവികൾ → ശ്രവണശക്തി

ആദ്യം കേൾക്കുക.

ഗുരുവിൽ നിന്നും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നും ജീവിതാനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന അറിവ് ശ്രദ്ധയോടെ സ്വീകരിക്കണം. ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആദ്യപടി ശ്രവണമാണ്.

വലിയ തല → ബുദ്ധിയും വിവേകവും

കേട്ടതെല്ലാം അന്ധമായി സ്വീകരിക്കുകയല്ല ജ്ഞാനം. കേട്ടറിഞ്ഞ കാര്യങ്ങളെ ബുദ്ധിയുടെയും വിവേകത്തിന്റെയും അളവുകോലിൽ വെച്ച് പരിശോധിക്കണം.

ചെറിയ കണ്ണുകൾ → ഏകാഗ്രത

ചിതറിപ്പോകുന്ന മനസ്സിനെ ഒരു ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കുക. ആത്മീയസാധനയിലും ജീവിതത്തിലും ഏകാഗ്രതയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

വലിയ വയർ → ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള ശേഷി

ജീവിതത്തിൽ സുഖവും ദുഃഖവും, വിജയവും പരാജയവും, പ്രശംസയും അപമാനവും എല്ലാം വരും.

അവയെ അടിച്ചമർത്താതെ, അവയിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ “ദഹിപ്പിച്ച്” മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള കഴിവാണ് വലിയ വയറിന്റെ പ്രതീകാത്മക സന്ദേശമായി കാണാവുന്നത്.

ഒറ്റക്കൊമ്പ് → ഏകത്വവും ത്യാഗവും

ദ്വന്ദ്വങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് സത്യത്തിലേക്ക് മനസ്സിനെ കേന്ദ്രീകരിക്കുക. അതോടൊപ്പം, വലിയൊരു ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി ചിലത് ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള ത്യാഗബോധത്തെയും ഒറ്റക്കൊമ്പ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

എലി → നിയന്ത്രിക്കേണ്ട മനസ്സും ആഗ്രഹങ്ങളും

എലി ചെറുതും അതിവേഗം ചലിക്കുന്നതുമാണ്. അതിനെ ഗണപതിയുടെ വാഹനമായി കാണുന്നത്, നിയന്ത്രണമില്ലാതെ പല ദിശകളിലേക്കും ഓടുന്ന മനസ്സിനെയും ആഗ്രഹങ്ങളെയും ബുദ്ധിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായി യോഗപരമായി വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ഗണപതിയുടെ രൂപം വെറും ഒരു ദേവരൂപത്തിന്റെ ശാരീരിക വിവരണം മാത്രമല്ല.

അത് മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക വളർച്ചയ്ക്കുള്ള ഒരു യോഗസന്ദേശം കൂടിയാണ്:

കേൾക്കുക → ചിന്തിക്കുക → വിവേകം പ്രയോഗിക്കുക → ഏകാഗ്രമാകുക → അനുഭവങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുക → ദ്വന്ദ്വങ്ങളെ അതിജീവിക്കുക → മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുക → ആത്മീയമായി ഉയരുക.

മൂലാധാരത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയിൽ നിന്ന് സഹസ്രാരത്തിലെ ശിവചൈതന്യത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര — അതാണ് ഒരു യോഗിയുടെ ആന്തരിക യാത്രയുടെ പ്രതീകാത്മക ചിത്രം.

ഗണപതി വെറും വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്ന ദേവനല്ല;

സ്വന്തം ഉള്ളിലെ വിഘ്നങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും അതിജീവിക്കാനും നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു യോഗസന്ദേശമാണ്.

40കളിലെ പ്രണയം

20കളിൽ ശരീരത്തിന്റെ ദാഹം തീർക്കാൻ ശരീരത്തിനും സൗന്ദര്യത്തിനും ഇണങ്ങുന്ന ഒരാളെ തേടിയിരുന്നെങ്കിൽ, 40കളിൽ പലരും മനസ്സിന്റെ ദാഹം തീർക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടാളിയെയാണ് തേടുന്നത്.

40കൾ പലർക്കും ജീവിതത്തെ പുനഃപരിശോധിക്കുന്ന ഒരു ഘട്ടമാണ്.

ഈ പ്രായത്തിലെത്തുമ്പോഴാണ് ഒരുമാതിരിപ്പെട്ടവർക്ക് ജീവിതത്തിൽ കുറച്ചെങ്കിലും സ്ഥിരത കൈവരുന്നത്. ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളെയും ജീവിതത്തിന്റെ പല യാഥാർഥ്യങ്ങളെയും കുറിച്ച് കൂടുതൽ വ്യക്തത ഉണ്ടാകുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബന്ധങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സമയം നൽകാനും, ഒരു ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് ചിന്തിക്കാനും കഴിയുന്നു.

20കളിൽ പലപ്പോഴും physical attraction-ന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. രൂപം, സൗന്ദര്യം, ശരീരം, ആകർഷണം… ഇവയൊക്കെയാണ് പ്രണയത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി തോന്നുന്നത്.

എന്നാൽ 40കളിൽ എത്തുമ്പോൾ പ്രണയത്തിന്റെ അർത്ഥം പലർക്കും മാറുന്നു.

അപ്പോൾ മനസ്സ് പറയുന്നത്:

“എന്നെ കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കുന്ന ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ…”

എന്നായിരിക്കും.

എന്റെ വാക്കുകൾ പറയാതെ തന്നെ മനസ്സിലാക്കുന്ന ഒരാൾ.

എന്റെ സന്തോഷത്തിലും വിഷമത്തിലും ഒപ്പം നിൽക്കുന്ന ഒരാൾ.

എന്നെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കാതെ, എന്നെ ഞാൻ ആയിരിക്കുന്നതുപോലെ മനസ്സിലാക്കുന്ന ഒരാൾ.

മുൻബന്ധങ്ങളിലെ അനുഭവങ്ങളും വിജയങ്ങളും പരാജയങ്ങളും നമ്മളെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്, “എനിക്ക് ആരെയാണ് വേണ്ടത്?” എന്നതിനേക്കാൾ “എനിക്ക് എങ്ങനെയുള്ള ഒരു ബന്ധമാണ് വേണ്ടത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ 40കളിലെ റൊമാൻസ് പലപ്പോഴും 20കളിലെ റൊമാൻസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും.

20കളിൽ പ്രണയം ചിലപ്പോൾ:

“നിന്നെ എനിക്ക് വേണം.”

എന്നായിരിക്കാം.

40കളിൽ അത്:

“നിന്നെ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു…

നീയും എന്നെ മനസ്സിലാക്കുന്നു…

നിന്റെ കൂടെ ഈ ജീവിതം പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.”

എന്നായി മാറാം.

അതിനാൽ 40കളിലെ പ്രണയം കൂടുതൽ പക്വവും, കൂടുതൽ ബോധപൂർവവും, കൂടുതൽ ആഴമുള്ളതുമായിരിക്കാം.

കാരണം 40കളിൽ നമ്മൾ പലപ്പോഴും ഒരാളെ തേടുന്നത് ജീവിതം നിറയ്ക്കാനല്ല; ജീവിതം പങ്കിടാനാണ്.

സ്വന്തം

അർജുനൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ, തന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് ശത്രുക്കളെയല്ല, സ്വന്തം ബന്ധുമിത്രാദികളെയാണ് കണ്ടത്. അവൻ കൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു -

“നമ്മുടെ ആളുകളല്ലേ മുമ്പിൽ നിൽക്കുന്നത് ഇവരോട് എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യും?”

അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ചോദിച്ചു:

“അവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിന്റെ ആളുകളായിരുന്നെങ്കിൽ, അവർ നിനക്കെതിരെ ആ വശത്ത് എന്തിനാണ് നിൽക്കുന്നത്? അവർ നിന്റെ വലതുവശത്തും ഇടതുവശത്തും കൂടെ അല്ലേ കാണേണ്ടത്?

“നിനക്ക് എന്താണ് വേണ്ടത്?” എന്ന് ചോദിച്ച്, നാം ആവശ്യപ്പെടുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കുന്നവരേക്കാൾ, നമ്മുടെ വേദന തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സ്വയം അടുത്തുവന്ന്,

ഞാൻ നിനക്കായി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്, എന്ന് ചോദിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ നമ്മുടേതായ ആളുകൾ.

“ഇങ്ങോട്ട് ചോദിക്കട്ടെ, അപ്പോൾ നോക്കാം” എന്ന് കരുതി നിൽക്കുന്നവർ—അവർ സ്വന്തം ആളുകളായിരുന്നാലും—ആ നിമിഷത്തിൽ നമ്മുടേതായവരല്ല.

കാരണം സ്വന്തം എന്നത് രക്തബന്ധത്തിന്റെ പേരല്ല; ആവശ്യസമയത്ത് കൂടെ നിൽക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ പേരാണ്.

അച്ചടക്കം

ജീവിതത്തിൽ ചില കാര്യങ്ങൾ നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിലല്ല.

പണക്കാരനായി ജനിക്കണോ, ഉയർന്ന ബുദ്ധിശക്തിയോടെ ജനിക്കണോ, ആകർഷകമായ രൂപം ലഭിക്കണോ എന്നൊന്നും നമുക്ക് തീരുമാനിക്കാനാകില്ല. ഓരോ മനുഷ്യനും വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളിലാണ് ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കാര്യങ്ങളുണ്ട്. എപ്പോൾ എഴുന്നേൽക്കണം, ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ എപ്പോൾ പൂർത്തിയാക്കണം, നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എങ്ങനെ നിറവേറ്റണം, മറ്റുള്ളവരോട് നൽകിയ വാക്കുകൾ പാലിക്കണം — ഇവയെല്ലാം നമ്മുടെ തീരുമാനങ്ങളാണ്.

അവിടെയാണ് അച്ചടക്കത്തിന്റെ ശക്തി തുടങ്ങുന്നത്. നമുക്ക് ലഭിച്ച സാഹചര്യങ്ങൾ നമ്മുടെ കൈകളിലായിരിക്കണമെന്നില്ല; എന്നാൽ ആ സാഹചര്യങ്ങളോട് നാം എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കണം എന്നത് നമ്മുടെ കൈകളിലാണ്.

അതുകൊണ്ട് ജീവിതത്തിൽ മാറ്റം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാൾ ആദ്യം മാറ്റേണ്ടത് തന്റെ സാഹചര്യങ്ങളെയല്ല, തന്റെ ശീലങ്ങളെയാണ്.

അച്ചടക്കം എന്നത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതല്ല; നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ നമുക്ക് തന്നെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയാണ്.

നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിഷമിക്കുന്നതിനുപകരം, നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ദിവസവും അച്ചടക്കത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുക.

കാരണം ജീവിതത്തെ മാറ്റുന്നത് ഭാഗ്യം മാത്രമല്ല — ദിവസംതോറും ആവർത്തിക്കുന്ന ചെറിയ അച്ചടക്കങ്ങളാണ്.