ok

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന് ആകെ ഒരു മറുപടിയേ അറിയൂ — “OK!”

നമ്മുടെ ചിന്തകൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ, ചുറ്റുപാടുകൾ, ജീവിതവിജയം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം.

നിങ്ങൾ പറയുന്നു: “ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.”

ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.

നിങ്ങൾ പറയുന്നു: “എന്റെ കഷ്ടകാലം തുടങ്ങി.”

ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.

നിങ്ങൾ പറയുന്നു: “എനിക്ക് എന്തോ മോശം സംഭവിക്കാൻ പോകുന്നു.”

ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.

നിങ്ങൾ എന്തിനെ ഭയപ്പെടുന്നുവോ, അതിനെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിൽ ആവർത്തിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ വരുന്ന ചിന്തകളും വായിലൂടെ പുറത്തുവരുന്ന വാക്കുകളും നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ടോ?

ബ്രഹ്മാണ്ഡം എല്ലാത്തിനും OK പറയുന്നു എന്നത് ഒരു ആത്മീയ സങ്കൽപ്പമാണ്. എന്നാൽ നമ്മുടെ ചിന്തകളും വിശ്വാസങ്ങളും പെരുമാറ്റങ്ങളും ജീവിതത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നത് മനഃശാസ്ത്രപരമായും പരിശോധിക്കാവുന്ന കാര്യമാണ്.

ഈ പ്രതിഭാസത്തെ പല തലങ്ങളിൽ നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം.

1. Law of Attraction — ആകർഷണ നിയമം

നമ്മൾ നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നതും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് Law of Attraction.

ഉദാഹരണത്തിന്:

• ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ് — ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.
• ഞാൻ നിർഭാഗ്യവാനാണ് — ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.
• ഞാൻ ആരോഗ്യവാനാണ് — ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.
• എനിക്ക് ഒന്നും ശരിയാകില്ല — ബ്രഹ്മാണ്ഡം പറയുന്നു: OK.

ഈ ആശയമനുസരിച്ച്, നമ്മൾ നൽകുന്ന മാനസിക ഊർജത്തിന് അനുസരിച്ചാണ് ജീവിതത്തിൽ അനുഭവങ്ങൾ വന്നുചേരുന്നത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലാക്കണം. നമ്മൾ ചിന്തിക്കുന്നതെല്ലാം പ്രപഞ്ചം യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നു എന്നതിന് ശാസ്ത്രീയമായ തെളിവില്ല.

അതേസമയം, നമ്മുടെ ചിന്തകൾ നമ്മുടെ തീരുമാനങ്ങളെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുകയും അതിലൂടെ ജീവിതത്തിലെ ഫലങ്ങളെ മാറ്റുകയും ചെയ്യാം.

2. Law of Assumption — അനുമാനത്തിന്റെ നിയമം

നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യം ഇതിനകം യാഥാർഥ്യമായിക്കഴിഞ്ഞു എന്ന മനോഭാവത്തിൽ ജീവിക്കുക എന്നതാണ് ഈ ആശയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

ഈ ആശയം പ്രധാനമായും നെവിൽ ഗോഡ്ഡാർഡിന്റെ ആത്മീയ പഠനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഉദാഹരണത്തിന്, നിങ്ങൾ സാമ്പത്തികമായി വിജയിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

എന്നാൽ ഓരോ ദിവസവും നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നത്:

“എനിക്ക് പണമുണ്ടാകില്ല. എന്റെ ഭാഗ്യം മോശമാണ്. എനിക്ക് വിജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.”

ഇങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ നിങ്ങളുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ ബാധിക്കാം.

പകരം:

“എനിക്ക് സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെടാൻ കഴിയും. അതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടെത്തും. എന്റെ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുകയും അതിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യും.”

ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകാൻ സാധിച്ചേക്കാം.

വിജയം ഉറപ്പാക്കുന്നത് ചിന്തകൾ മാത്രമല്ല; വിശ്വാസത്തോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സന്നദ്ധതയും ആവശ്യമാണ്.

3. Self-Fulfilling Prophecy — സ്വയം യാഥാർഥ്യമാകുന്ന പ്രവചനം

നമ്മൾ വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം യാഥാർഥ്യമാകാൻ സഹായിക്കുന്ന രീതിയിൽ നമ്മൾ തന്നെ പെരുമാറുന്ന പ്രതിഭാസമാണിത്.

ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വ്യക്തി ഒരു പുതിയ ബിസിനസ് ആരംഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

അയാൾ നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നു:

“എനിക്ക് പരാജയപ്പെടും. നഷ്ടം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.”

ഈ വിശ്വാസം കാരണം അയാൾ അവസരങ്ങൾ പരിശോധിക്കാതിരിക്കാം. ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ പഠിക്കാതിരിക്കാം. ശ്രമം തുടങ്ങുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ പിൻമാറിയേക്കാം.

ഒടുവിൽ അയാൾ വിജയിക്കാതെ പോകുന്നു.

ഇപ്പോൾ അയാൾ പറയുന്നു:

“ഞാൻ നേരത്തേ പറഞ്ഞില്ലേ, എനിക്ക് വിജയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന്!”

എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കണം. പരാജയപ്പെട്ടത് അയാൾ നെഗറ്റീവായി ചിന്തിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രമല്ല. ആ ചിന്തകൾ അയാളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിച്ചു എന്നതും പ്രധാനമാണ്.

അതുപോലെ, വിജയിക്കാമെന്ന വിശ്വാസം ഒരാളെ പരിശ്രമിക്കാനും അവസരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും സഹായിച്ചേക്കാം.

ഇതാണ് Self-Fulfilling Prophecy എന്ന ആശയത്തിന്റെ പ്രസക്തി.

4. Reticular Activating System (RAS) — തലച്ചോറിന്റെ ശ്രദ്ധാ സംവിധാനം

നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടിൽ ധാരാളം വിവരങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ അവയെല്ലാം ഒരേ പ്രാധാന്യത്തോടെ നമ്മൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല.

തലച്ചോറിലെ ശ്രദ്ധയും വിവരങ്ങളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംവിധാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് Reticular Activating System (RAS).

ഉദാഹരണത്തിന്, നിങ്ങൾ ഒരു പുതിയ കാർ വാങ്ങാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു.

അതുവരെ ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്ന ആ മോഡലിലുള്ള കാറുകൾ റോഡിൽ കാണുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു.

അപ്പോൾ നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നു:

“ഈ കാർ എല്ലായിടത്തും കാണുന്നുണ്ടല്ലോ!”

യഥാർഥത്തിൽ ആ കാറുകളുടെ എണ്ണം കൂടിയിരിക്കണമെന്നില്ല. നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ അവയിലേക്ക് കൂടുതൽ തിരിഞ്ഞതാകാം.

അതുപോലെ, ഒരു ബിസിനസ് ആരംഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് മുമ്പ് ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്ന അവസരങ്ങൾ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാം.

നമ്മൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നമ്മുടെ അനുഭവത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. എന്നാൽ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്ന ഓരോ കാര്യവും പ്രപഞ്ചം നമുക്കായി അയച്ച അടയാളമാണെന്ന് കരുതേണ്ടതില്ല.

5. Placebo Effect — വിശ്വാസത്തിന് ശരീരത്തിൽ സ്വാധീനമുണ്ടോ?

നമ്മുടെ പ്രതീക്ഷകളും വിശ്വാസങ്ങളും ചില ശാരീരികവും മാനസികവുമായ അനുഭവങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് Placebo Effect.

ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വ്യക്തിക്ക് ചികിത്സ സഹായിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയുണ്ട്. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് വേദന പോലുള്ള ലക്ഷണങ്ങളിൽ, ഈ പ്രതീക്ഷ യഥാർഥ പുരോഗതിക്ക് കാരണമാകാം.

പ്ലാസിബോ പ്രഭാവം എന്നത് വെറും സങ്കൽപ്പമല്ല. പ്രതീക്ഷയും ചികിത്സയോടുള്ള പ്രതികരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ഇതിന് പരിധികളുണ്ട്.

• വിശ്വാസംകൊണ്ട് എല്ലാ രോഗങ്ങളും സുഖപ്പെടുത്താനാവില്ല.
• പോസിറ്റീവായി ചിന്തിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം ആരോഗ്യം ഉറപ്പാക്കാനാവില്ല.
• ആവശ്യമായ ചികിത്സയ്ക്ക് പകരമായി പ്ലാസിബോയെയോ ആത്മീയ വിശ്വാസങ്ങളെയോ ഉപയോഗിക്കരുത്.

ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്, മനസ്സിന്റെ അവസ്ഥ ശരീരത്തിന്റെ ചില പ്രതികരണങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാമെന്നതാണ്; മനസ്സിന് ശരീരത്തിലെ എല്ലാ രോഗങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കാനാകുമെന്നല്ല.

6. Emotional Contagion — മറ്റുള്ളവരുടെ വികാരങ്ങൾ നമ്മളിലേക്ക് പകരുമോ?

ഇനി ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗത്തേക്ക് വരാം.

നിങ്ങൾ പോസിറ്റീവായി ചിന്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുമുള്ളവർ നിരന്തരം നെഗറ്റീവായി സംസാരിക്കുന്നു.

നിങ്ങൾ പറയുന്നു:

• ഞാൻ വിജയിക്കും.
• ഞാൻ സമ്പന്നനാകും.
• ഞാൻ ആരോഗ്യവാനായിരിക്കും.
• എന്റെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടും.

എന്നാൽ ചുറ്റുമുള്ളവർ പറയുന്നു:

• നിനക്കത് സാധിക്കില്ല.
• നിന്റെ ഭാഗ്യം മോശമാണ്.
• നീ ഒന്നിനും കൊള്ളില്ല.
• ഇതൊന്നും നടക്കാൻ പോകുന്നില്ല.

ഇത്തരം വാക്കുകൾ നിരന്തരം കേൾക്കുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കാം?

നിങ്ങളുടെ ആത്മവിശ്വാസം കുറയാം. സംശയങ്ങൾ വർധിക്കാം. മനസ്സിൽ ഭയം രൂപപ്പെടാം. ഒടുവിൽ നിങ്ങൾ ശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം.

മറ്റുള്ളവരുടെ വികാരങ്ങളും പെരുമാറ്റങ്ങളും നമ്മുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിനെ Emotional Contagion എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി മനസ്സിലാക്കാം.

എന്നാൽ അവരുടെ ചിന്തകൾ അദൃശ്യമായ ഊർജമായി നിങ്ങളിലേക്ക് പകരുകയും നിങ്ങളുടെ ഭാഗ്യം തടയുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതിന് ശാസ്ത്രീയ തെളിവില്ല.

മറ്റുള്ളവരുടെ നെഗറ്റിവിറ്റി നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാം. എന്നാൽ അത് നമ്മുടെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്ന ഒരു അദൃശ്യശക്തിയാണെന്ന് കരുതേണ്ടതില്ല.

7. എന്തുകൊണ്ടാണ് ചിലർ അന്യനാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും സ്വന്തം വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ അസ്വസ്ഥരാകുകയും ചെയ്യുന്നത്?

ഇത് വളരെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു അനുഭവമാണ്.

ചിലർ സ്വന്തം നാട്ടിൽനിന്ന് അകന്ന് മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് ജീവിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ സന്തോഷവും സമാധാനവും അനുഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ അവരുടെ മാനസികാവസ്ഥ മാറുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടായിരിക്കാം?

ഒന്നാമത് — സ്വാതന്ത്ര്യം.

അന്യനാട്ടിൽ അവർക്ക് സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങൾ സ്വയം എടുക്കാൻ സാധിച്ചേക്കാം.

രണ്ടാമത് — കുടുംബത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകൾ.

വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതീക്ഷകൾ നിറവേറ്റേണ്ടിവരാം.

മൂന്നാമത് — വിമർശനങ്ങൾ.

നിരന്തരമായ കുറ്റപ്പെടുത്തലുകളും താരതമ്യങ്ങളും ഒരാളുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം.

നാലാമത് — പഴയ അനുഭവങ്ങൾ.

ചില സ്ഥലങ്ങളും ബന്ധങ്ങളും പഴയ മാനസിക സമ്മർദങ്ങളെ ഓർമിപ്പിക്കാം.

അഞ്ചാമത് — മാനസികമായ പൊരുത്തക്കേട്.

നമ്മുടെ ജീവിതരീതിയും ചുറ്റുമുള്ളവരുടെ ജീവിതരീതിയും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

ചിലർ ഇതിനെ “വൈബ്രേഷൻ മാച്ച് ആകുന്നില്ല” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മീയമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ അനുഭവത്തെ വിവരിക്കുന്ന ഭാഷയായിരിക്കാം. എന്നാൽ പ്രായോഗികമായി നോക്കുമ്പോൾ, ബന്ധങ്ങൾ, സ്വാതന്ത്ര്യം, പ്രതീക്ഷകൾ, പെരുമാറ്റം, മാനസിക സമ്മർദം എന്നിവ പരിശോധിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രയോജനകരം.

8. അപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്, സമ്പന്നനാണ്, ആരോഗ്യവാനാണ് എന്ന് പറഞ്ഞാൽ പോരേ?

ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ ചോദ്യത്തിന്റെ കാതൽ.

“ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്. ഞാൻ സമ്പന്നനാണ്. ഞാൻ ആരോഗ്യവാനാണ്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നാൽ പോരേ?”

ഇത്തരം വാക്കുകൾ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഓർമിപ്പിക്കുന്നതിനും സഹായിച്ചേക്കാം.

എന്നാൽ വാക്കുകൾ മാത്രം പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും യാഥാർഥ്യമാകണമെന്നില്ല.

നിങ്ങൾ സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നല്ല ചിന്തകളോടൊപ്പം സാമ്പത്തിക ആസൂത്രണവും ആവശ്യമാണ്.

ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നല്ല ശീലങ്ങളും ആവശ്യമായ ചികിത്സയും പ്രധാനമാണ്.

സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ മാനസികാവസ്ഥയെയും ബന്ധങ്ങളെയും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളെയും ശ്രദ്ധിക്കണം.

അതുപോലെ, നിങ്ങൾ എത്ര പോസിറ്റീവായി ചിന്തിച്ചാലും ചിലപ്പോൾ പരാജയങ്ങളും രോഗങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളും നേരിടേണ്ടിവരും.

അതിനർഥം നിങ്ങളുടെ ചിന്തകൾ മോശമായിരുന്നു എന്നോ മറ്റൊരാളുടെ നെഗറ്റിവിറ്റി നിങ്ങളുടെ വിജയത്തെ തടഞ്ഞു എന്നോ അല്ല.

ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ സംഭവങ്ങളും നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിലല്ല. എന്നാൽ ചില സംഭവങ്ങളോട് നമ്മൾ എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്നതിൽ നമുക്ക് സ്വാധീനമുണ്ട്.

9. അപ്പോൾ നമ്മുടെ പോസിറ്റീവ് ചിന്തകളെ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാം?

നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും ചുറ്റുപാടിനും സ്വാധീനമുണ്ടാകാം. എന്നാൽ അവയുടെ പേരിൽ നമ്മുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല.

ഇതിനായി ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാം:

1. നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ എല്ലാവരോടും വിശദീകരിക്കേണ്ടതില്ല.

നിങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്നവരുമായി നിങ്ങളുടെ പദ്ധതികൾ പങ്കുവയ്ക്കുക.

2. നിരന്തരം നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നവരുമായി ആരോഗ്യകരമായ അതിരുകൾ സ്ഥാപിക്കുക.

എല്ലാവരെയും മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനുപകരം, അവരുടെ പെരുമാറ്റം നിങ്ങളെ എത്രത്തോളം ബാധിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുക.

3. നിങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നവരുമായി സമയം ചെലവഴിക്കുക.

ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്ന ബന്ധങ്ങൾ ജീവിതത്തിൽ പ്രധാനമാണ്.

4. പോസിറ്റീവ് ചിന്തകളോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക.

നിങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങളെ ചെറിയ ലക്ഷ്യങ്ങളാക്കി മാറ്റുക. ഓരോ ദിവസവും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുക.

5. പരാജയങ്ങളെ നിങ്ങളുടെ മൂല്യത്തിന്റെ അളവുകോലാക്കരുത്.

ഒരു കാര്യം പരാജയപ്പെട്ടാൽ നിങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ട വ്യക്തിയാകുന്നില്ല. എന്താണ് മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതെന്ന് പരിശോധിച്ച് വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം.

6. മറ്റുള്ളവരുടെ നെഗറ്റീവ് ചിന്തകൾക്ക് നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ സ്ഥിരമായ ഇടം നൽകരുത്.

അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കാം. എന്നാൽ അവയെല്ലാം സത്യമാണെന്ന് അംഗീകരിക്കേണ്ടതില്ല.

---

10. ഒടുവിൽ, ബ്രഹ്മാണ്ഡം യഥാർഥത്തിൽ എന്താണ് പറയുന്നത്?

“ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന് ആകെ ഒരു മറുപടിയേ അറിയൂ — OK” എന്നത് മനോഹരമായ ഒരു ആത്മീയ രൂപകമാണ്.

നമ്മൾ എന്ത് ചിന്തിച്ചാലും ബ്രഹ്മാണ്ഡം അതിന് അംഗീകാരം നൽകുന്നു എന്നത് ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതയല്ല.

എന്നാൽ ഈ ആശയത്തെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ഓർമപ്പെടുത്തലായി ഉപയോഗിക്കാം.

നമ്മൾ നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാം.

നമ്മുടെ തീരുമാനങ്ങൾ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാം.

നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചില ജീവിതഫലങ്ങളെ മാറ്റിയേക്കാം.

അതേസമയം, നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് പുറത്തുള്ള സാഹചര്യങ്ങളും ജീവിതത്തിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.

അതിനാൽ ജീവിതത്തിൽ നല്ലത് പ്രതീക്ഷിക്കുക. എന്നാൽ പ്രതീക്ഷയെ യാഥാർഥ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക.

മറ്റുള്ളവരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്തിമ തീരുമാനം അവരുടെ കൈകളിൽ ഏൽപ്പിക്കരുത്.

നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ വരുന്ന എല്ലാ ചിന്തകളും സത്യമല്ല. നിങ്ങളുടെ വായിലൂടെ പുറത്തുവരുന്ന എല്ലാ വാക്കുകളും വിധിയുമല്ല. മറ്റുള്ളവർ നിങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിങ്ങളുടെ യാഥാർഥ്യവുമല്ല.

നിങ്ങൾക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുക. മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത കാര്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക. ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ സഹായം തേടുക.

ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തിരിച്ചറിവ്

നിങ്ങളുടെ ജീവിതം നിർണയിക്കുന്നത് പോസിറ്റീവ് ചിന്തകൾ മാത്രമല്ല. നിങ്ങളുടെ ചിന്തകൾ, പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ബന്ധങ്ങൾ, സാഹചര്യങ്ങൾ, അവസരങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് നിങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരുടെ നെഗറ്റിവിറ്റിയെ ഭയന്ന് ജീവിക്കേണ്ടതില്ല. അതുപോലെ, മോശം കാര്യങ്ങൾ സംഭവിച്ചാൽ നിങ്ങളുടെ ചിന്തകളെയോ മറ്റുള്ളവരുടെ ചിന്തകളെയോ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും വേണ്ട.

നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുക. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ സംരക്ഷിക്കുക. പ്രായോഗികമായി പ്രവർത്തിക്കുക.

ബ്രഹ്മാണ്ഡം “OK” പറയുന്നുണ്ടോ എന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനമാണ്, ജീവിതം നിങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യുന്നു എന്നത്.

നവരാത്രി പൂജ: അഷ്ടമി, മഹാനവമി, വിജയദശമി — ഭക്തിയിൽനിന്ന് ജ്ഞാനത്തിലേക്ക്

നവരാത്രി എന്നത് ഒൻപത് രാത്രികളിൽ ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്ന ഉത്സവം മാത്രമല്ല; മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും ശുദ്ധീകരിച്ച് ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനുള്ള ആത്മീയ യാത്ര കൂടിയാണ്. ദുർഗ്ഗ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി എന്നീ ദേവീഭാവങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാനത്തെ മൂന്ന് ദിവസങ്ങളായ അഷ്ടമി, നവമി, വിജയദശമി എന്നിവയ്ക്ക് കേരളീയ ആചാരങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി: പൂജവയ്ക്കുന്ന പുണ്യദിനം

നവരാത്രിയിലെ അഷ്ടമി തിഥിയിൽ സന്ധ്യാസമയത്താണ് കേരളത്തിൽ സാധാരണയായി പൂജവയ്ക്കുന്നത്. ഇന്ന് വൈകുന്നേരം 6.02 നും 7.02 നും ഇടക്ക് ആണ് പൂജ വയ്ക്കേണ്ടത്.  വീടുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പുസ്തകങ്ങളും പുരാണഗ്രന്ഥങ്ങളും മറ്റു വിദ്യോപകരണങ്ങളും പൂജയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു.

പൂജവയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പൂജാമുറി വൃത്തിയാക്കി പീഠത്തിൽ വൃത്തിയുള്ള പട്ടുവിരി വിരിക്കുക. അതിനുമുകളിൽ സരസ്വതി ദേവിയുടെ ചിത്രം സ്ഥാപിക്കാം. തുടർന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ, പേനകൾ, വിദ്യാർഥികളുടെ പഠനോപകരണങ്ങൾ, പുരാണഗ്രന്ഥങ്ങൾ എന്നിവ വൃത്തിയുള്ള തുണിയിൽ വെച്ച് പൂജയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കാം.

പൂക്കളും മാലകളും ഉപയോഗിച്ച് പൂജാസ്ഥലം അലങ്കരിക്കുകയും നിലവിളക്ക് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിളക്കുകൾ കൊളുത്തുകയും ചെയ്യാം.

വിളക്കുകൾക്ക് മുന്നിൽ ഗുരുവിനെയും ഗണപതിയെയും സരസ്വതി ദേവിയെയും സങ്കൽപ്പിച്ച് പ്രാർഥിക്കാം. അവൽ, മലർ തുടങ്ങിയ നിവേദ്യങ്ങൾ യഥാശക്തി സമർപ്പിക്കാം.

പ്രധാന മന്ത്രങ്ങൾ:

ഓം ഗും ഗുരുഭ്യോ നമഃ

ഓം ഗം ഗണപതയേ നമഃ

ഓം സം സരസ്വത്യൈ നമഃ

ഇവയ്ക്കൊപ്പം ദേവീസ്തുതികളും സരസ്വതി മന്ത്രങ്ങളും യഥാശക്തി ജപിക്കാം.

മഹാനവമി: അടച്ചുപൂജയുടെ ആത്മീയ പ്രാധാന്യം

കേരളത്തിലെ നവരാത്രി ആചാരങ്ങളിൽ മഹാനവമിയിലെ അടച്ചുപൂജയ്ക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.

പൂജയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ച പുസ്തകങ്ങളും വിദ്യോപകരണങ്ങളും ഈ ദിവസം സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കാറില്ല. അവയെ ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യമായി സങ്കൽപ്പിച്ച് പൂജിക്കുകയും പ്രാർഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അടച്ചുപൂജയുടെ ആത്മീയമായ അർഥം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പുറംലോകത്തിലെ അനാവശ്യ ആകർഷണങ്ങളിൽനിന്ന് പിൻവലിച്ച് മനസ്സിനെ ആന്തരികമായി കേന്ദ്രീകരിക്കുക എന്നതാണ്.

ഈ സമയത്ത് ദുഷിച്ച കാര്യങ്ങൾ കാണാതിരിക്കാനും കേൾക്കാതിരിക്കാനും പറയാതിരിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നത് ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അനാവശ്യ ചിന്തകളും വാക്കുകളും പ്രവൃത്തികളും കുറച്ച് മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കാം.

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ആത്മീയമായ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായകരമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രാർഥനയുടെ ലക്ഷ്യം കേവലം ആചാരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയല്ല; മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ദൈവികമായ ചൈതന്യവുമായി കൂടുതൽ അടുക്കുക എന്നതാണ്.

വിജയദശമി: ജ്ഞാനത്തിലേക്കുള്ള പുതിയ തുടക്കം

നവരാത്രിയുടെ സമാപനദിനമായ വിജയദശമി ജ്ഞാനത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെയും പുതിയ തുടക്കത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്.

അഷ്ടമിയിൽ പൂജയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ച പുസ്തകങ്ങളും വിദ്യോപകരണങ്ങളും നവമിയിലെ പൂജയ്ക്കുശേഷം വിജയദശമി ദിനത്തിൽ തിരികെ എടുത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ചടങ്ങിനെ പൂജയെടുപ്പ് എന്നു വിളിക്കുന്നു. വിജയദശമി നാളിൽ രാവിലെ 06.15 മുതൽ 08.12 വരെ ആണ് വിദ്യാരംഭ മുഹൂർത്തം.

കേരളത്തിൽ വിജയദശമി ദിനത്തിൽ കുട്ടികളെ ആദ്യാക്ഷരം എഴുതിക്കുന്ന വിദ്യാരംഭം നടത്തുന്നത് പ്രധാന ആചാരമാണ്. അറിവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് കുട്ടികളെ കൈപിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ഈ ചടങ്ങ് ജീവിതത്തിലെ പുതിയൊരു അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഒൻപത് രാത്രികളിലെ ആരാധനയ്ക്കുശേഷം ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ് വിജയദശമി.

പൂജവയ്ക്കുന്നതിലൂടെ നാം അറിവിനെ ആദരിക്കുന്നു. പൂജയെടുപ്പിലൂടെ ആ അറിവ് ജീവിതത്തിൽ പ്രയോഗിക്കാൻ വീണ്ടും ആരംഭിക്കുന്നു.

അറിവിനെ ആരാധിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ, അതിനെ ജീവിതത്തിൽ പകർത്തുകയും വിവേകത്തോടെ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് വിദ്യയുടെ യഥാർഥ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാകുന്നത്.

നവരാത്രി നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഭക്തി, ആത്മനിയന്ത്രണം, ഏകാഗ്രത, അറിവിനോടുള്ള ആദരവ് എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യമാണ്.

അഷ്ടമി ഭക്തിയുടെ സമർപ്പണത്തെയും നവമി ആന്തരികമായ ശാന്തതയെയും വിജയദശമി ജ്ഞാനത്തിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റത്തെയും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

പൂജകളും പ്രാർഥനകളും നമ്മുടെ മനസ്സിന് ശാന്തിയും ജീവിതത്തിന് നല്ല ദിശാബോധവും നൽകട്ടെ.

ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ദീപാവലി സമയത്ത് ധനത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായ ലക്ഷ്മിയെയും വിഘ്നേശ്വരനായ ഗണപതിയെയും ആരാധിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അതേസമയം, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിൽ, നവരാത്രി സമയത്ത് വിദ്യയുടെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ദേവതയായ സരസ്വതിയെ ആരാധിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.

ഗുരു സ്തോത്രം

ഗുരുർബ്രഹ്മാ ഗുരുർവിഷ്ണുഃ

ഗുരുർദേവോ മഹേശ്വരഃ ।

ഗുരുഃ സാക്ഷാത് പരബ്രഹ്മ

തസ്മൈ ശ്രീഗുരവേ നമഃ ॥

2. ഗണപതി സ്തോത്രം

വക്രതുണ്ഡ മഹാകായ

സൂര്യകോടി സമപ്രഭ ।

നിർവിഘ്നം കുരു മേ ദേവ

സർവകാര്യേഷു സർവദാ ॥

3. സരസ്വതി സ്തോത്രം

സരസ്വതി നമസ്തുഭ്യം

വരദേ കാമരൂപിണി ।

വിദ്യാരംഭം കരിഷ്യാമി

സിദ്ധിർഭവതു മേ സദാ ॥

4. ദുർഗാ സ്തോത്രം

സർവമംഗള മാംഗല്യേ

ശിവേ സർവാർഥസാധികേ ।

ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരി

നാരായണി നമോസ്തുതേ ॥

സരസ്വതി ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ എല്ലാവരുടെയും ജീവിതത്തിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും വിവേകത്തിന്റെയും പ്രകാശം നിറയട്ടെ.

🌺 എല്ലാവർക്കും നവരാത്രി ആശംസകൾ! 🌺

ബഹുമാനം

ബഹുമാനത്തിന്റെ മൂന്ന് തലങ്ങൾ

1. ഭയത്തിൽനിന്നുള്ള ബഹുമാനം
2. ആവശ്യത്തിൽനിന്നുള്ള ബഹുമാനം
3. തിരിച്ചറിവിൽനിന്നുള്ള ബഹുമാനം

ബഹുമാനത്തിന്റെ 7 പ്രധാന രൂപങ്ങൾ
വ്യക്തിബഹുമാനം
വ്യക്തിത്വത്തോടുള്ള ബഹുമാനം
പ്രായത്തോടും അനുഭവത്തോടുമുള്ള ബഹുമാനം
അറിവിനോടും കഴിവിനോടുമുള്ള ബഹുമാനം
സ്ഥാനത്തോടും അധികാരത്തോടുമുള്ള ബഹുമാനം
സ്നേഹത്തിൽനിന്നുള്ള ബഹുമാനം
ഭയത്തിൽനിന്നുള്ള ബഹുമാനം

ജീവിതം തന്നെ ഭാരമാകുമ്പോൾ എന്താണ് പ്രതിവിധി?

ജീവിതം ഭാരമാകുന്നതിന്റെ ആദ്യ ലക്ഷണം, ഒരിക്കൽ സന്തോഷം നൽകിയിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ പോലും ഭാരമായി തോന്നിത്തുടങ്ങുന്നതാണ്. പ്രാർത്ഥിക്കാൻ മടി തോന്നുന്നു, ഇഷ്ടപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യം കുറയുന്നു, ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ പോലും വലിയ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. ആരെയും കാണുന്നത് ഇഷ്ടമല്ല, ആരോടും സംസാരിക്കുന്നത് ഇഷ്ടമല്ല, ഒന്നും ചെയ്യാൻ തോന്നുന്നില്ലെങ്കിലും ഒന്നും ചെയ്യാതെ ഇരിക്കുമ്പോഴും സമാധാനമില്ല!

അനാവശ്യ ചിന്തകൾ കുറയ്ക്കുക, പ്രതീക്ഷകളുടെ ഭാരം കുറയ്ക്കുക, എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കുക, ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും ആവശ്യമായ വിശ്രമം നൽകുക. ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതുമാത്രം ചെയ്യുക; ബാക്കിയുള്ളവയ്ക്ക് സമയം നൽകുക.

പ്രതിവിധി ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുകയല്ല, കഴിയുന്നത്ര ലഘൂകരിക്കുകയാണ്. മനസ്സ് തളരുന്നതിനും ജീവിതം ഭാരമായി തോന്നുന്നതിനും മാനസിക കാരണങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ചിലപ്പോൾ വിറ്റാമിനുകളുടെ കുറവും ഹോർമോണുകളിലെ വ്യതിയാനങ്ങളും ശാരീരിക ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും കാരണമാകാം.

ജീവിതത്തെ ലഘൂകരിക്കുക എന്നത് ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളിൽനിന്ന് ഒളിച്ചോടുകയല്ല; അനാവശ്യമായ മാനസികഭാരങ്ങൾ കുറച്ച് ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ സ്വാഭാവികമായി അനുഭവിക്കുകയാണ്.

ചിലപ്പോൾ വിറ്റാമിൻ B12, വിറ്റാമിൻ D, iron എന്നിവയുടെ കുറവ്, തൈറോയ്ഡ് ഹോർമോണുകൾ, ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ, കോർട്ടിസോൾ തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളും സെറോടോണിൻ, ഡോപാമിൻ, നോർഅഡ്രിനാലിൻ തുടങ്ങിയവയും നമ്മുടെ മാനസികാവസ്ഥ, പ്രചോദനം, ശ്രദ്ധ, സന്തോഷം, ഊർജം എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഉറക്കം, ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ, ചിന്തകൾ, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയവയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ജീവിതം ഭാരമാകുമ്പോൾ കൂടുതൽ പരിശ്രമം മാത്രമല്ല വേണ്ടത്; ചിലപ്പോൾ കുറച്ചുകൂടി വിശ്രമവും കരുതലും ശരിയായ തിരിച്ചറിവുമാണ് വേണ്ടത്.

അതുപോലെ, പ്രാർത്ഥന ഒരു ബാധ്യതയാകരുത്; ദൈവം കോപിക്കുമെന്ന ഭയത്താലോ എന്തെങ്കിലും തെറ്റിപ്പോകുമെന്ന ആശങ്കയാലോ പ്രാർത്ഥിക്കേണ്ടതുമില്ല.

പ്രാർത്ഥന എത്രനേരം ചെയ്യുന്നു എന്നതിലല്ല കാര്യം; എത്രത്തോളം ഏകാഗ്രതയോടെയും ആത്മാർത്ഥതയോടെയും ചെയ്യുന്നു എന്നതിലാണ്.

• പ്രാർത്ഥനയുടെ ദൈർഘ്യത്തേക്കാൾ പ്രധാനം അതിന്റെ ആഴമാണ്.

• പ്രാർത്ഥനയുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ പ്രധാനം മനസ്സിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ്.

• ആചാരങ്ങളേക്കാൾ പ്രധാനം ആത്മാർത്ഥമായ വികാരമാണ്.

• നിർബന്ധത്തേക്കാൾ പ്രധാനം സ്നേഹവും സമർപ്പണവുമാണ്.

മനസ്സും ശരീരവും അനുവദിക്കുന്നത്ര മാത്രം പ്രാർത്ഥിക്കുക. സ്വയം ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നതോ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നതോ ആയ രീതിയിൽ പ്രാർത്ഥനയെ മാറ്റരുത്.

8 കാര്യങ്ങൾ ഓർക്കുക -

• എല്ലാം സ്വന്തമാക്കേണ്ടതില്ല.

• എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതില്ല.

• എല്ലാവരെയും ബോധ്യപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല.

• എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വ്യക്തിപരമായി എടുക്കേണ്ടതില്ല.

• എല്ലാ ദിവസവും സന്തോഷവാനായിരിക്കണമെന്ന നിർബന്ധവുമില്ല.

• മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കുക.

• എല്ലാത്തിനും അർത്ഥം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല.

• എല്ലാ ചോദ്യങ്ങൾക്കും ഇന്ന് ഉത്തരം കണ്ടെത്തേണ്ടതില്ല.

ജീവിതം ചെറുതാക്കേണ്ടതില്ല; ജീവിതത്തോടൊപ്പം ചുമക്കുന്ന അനാവശ്യ ഭാരങ്ങൾ കുറച്ചാൽ മതി. 

ജീവിതത്തേക്കാൾ നമ്മൾ ചുമക്കുന്നത് മനസ്സിന്റെ ഭാരമാണ്.

• സംഭവിച്ചുപോയ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പശ്ചാത്താപം.

• സംഭവിക്കുമോ ഇല്ലയോ എന്നറിയാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്കണ്ഠ.

• മറ്റുള്ളവർ നമ്മളെക്കുറിച്ച് എന്ത് ചിന്തിക്കുമെന്ന ആശങ്ക.

• എല്ലാവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം.

• എല്ലാം നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കണമെന്ന വാശി.

ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് മനസ്സിന്റെ ഭാരം വർധിപ്പിക്കുന്നത്.

സംഭവിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളേക്കാൾ, സംഭവിക്കാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസ്സ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചിന്തകൾ പോലും നമ്മളെ തളർത്താം.

പ്രതീക്ഷകൾ കൂടുമ്പോൾ ജീവിതം ഭാരമാകുന്നു.

ജീവിതം ഇങ്ങനെയായിരിക്കണം, മറ്റുള്ളവർ ഇങ്ങനെ പെരുമാറണം, കാര്യങ്ങൾ എന്റെ ആഗ്രഹംപോലെ നടക്കണം എന്നിങ്ങനെ നമ്മൾ പല പ്രതീക്ഷകളും വെച്ചുപുലർത്തുന്നു.

പക്ഷേ, ജീവിതം എപ്പോഴും നമ്മുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കനുസരിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകണമെന്നില്ല. പ്രതീക്ഷകൾ തെറ്റല്ല. എന്നാൽ എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും നിറവേറണമെന്ന നിർബന്ധമാണ് പലപ്പോഴും വേദന സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

പ്രതീക്ഷിക്കാം, പക്ഷേ പ്രതീക്ഷയുടെ അടിമയാകരുത്. ആഗ്രഹിക്കാം, പക്ഷേ ആഗ്രഹം നിറവേറാത്തപ്പോൾ ജീവിതത്തെ വെറുക്കരുത്.

മറ്റുള്ളവർ എത്രമാത്രം വിജയിച്ചു, എത്ര പണം സമ്പാദിച്ചു, എത്ര സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു എന്നൊക്കെ നോക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ജീവിതം ചെറുതായി തോന്നാം.

പക്ഷേ, നമ്മൾ കാണുന്നത് അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ പുറംഭാഗം മാത്രമാണ്. അവരുടെ ഉള്ളിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ നമുക്ക് അറിയണമെന്നില്ല.

ഓരോരുത്തരുടെയും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും കഴിവുകളും ആവശ്യങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണ്.

നിങ്ങളുടെ ജീവിതം മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ പകർപ്പാകേണ്ടതില്ല. നിങ്ങളുടെ ജീവിതം നിങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ ജീവിക്കാൻ പഠിക്കുക.

എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കുക. നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്ന ചില കാര്യങ്ങളുണ്ട്: നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, നമ്മുടെ തീരുമാനങ്ങൾ, നമ്മുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ, നമ്മുടെ ശീലങ്ങൾ.

എന്നാൽ നമുക്ക് പൂർണമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത ചില കാര്യങ്ങളുമുണ്ട്: മറ്റുള്ളവരുടെ ചിന്തകളും പെരുമാറ്റവും, കഴിഞ്ഞുപോയ സംഭവങ്ങൾ, എല്ലാ ഭാവിസംഭവങ്ങളും, ജീവിതത്തിലെ അപ്രതീക്ഷിത മാറ്റങ്ങൾ.

നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത കാര്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടി നിരന്തരം മനസ്സിനെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നതിനുപകരം, നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക.

മാറ്റാൻ കഴിയാത്തതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നതും മാറ്റാൻ കഴിയുന്നതിനെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതും ജീവിതത്തെ ലളിതമാക്കുന്ന രണ്ട് പ്രധാന കഴിവുകളാണ്.

ചില കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു. ചില ബന്ധങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നു. ചില ആഗ്രഹങ്ങൾ നടക്കാതെ പോകുന്നു.

എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്ന ചോദ്യത്തിന് എല്ലായ്പ്പോഴും വ്യക്തമായ ഉത്തരം ലഭിക്കണമെന്നില്ല.

ജീവിതത്തെ ലാഘവത്തോടെ ജീവിക്കാൻ 7 വഴികൾ

1. ആവശ്യമുള്ളതും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും വേർതിരിച്ചറിയുക.

2. എല്ലാത്തിനും പ്രതികരിക്കേണ്ടതില്ല.

3. ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതുമാത്രം ഏറ്റെടുക്കുക.

4. ഭൂതകാലത്തെയും ഭാവിയെയും ഇന്നത്തെ ജീവിതം നിയന്ത്രിക്കാൻ അനുവദിക്കരുത്.

5. സന്തോഷത്തെ വലിയ നേട്ടങ്ങളുമായി മാത്രം ബന്ധിപ്പിക്കരുത്.

6. പ്രാർത്ഥനയെയും ആത്മീയതയെയും ഭാരമാക്കരുത്.

7. ജീവിതത്തെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഗൗരവമായി കാണേണ്ടതില്ല.

എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വലിയ പ്രശ്നങ്ങളല്ല. ചില തെറ്റുകൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് തിരുത്താം. ചില പരാജയങ്ങളെ അനുഭവങ്ങളായി കാണാം. ചില പദ്ധതികൾ ഉപേക്ഷിക്കാം. ചില തീരുമാനങ്ങൾ മാറ്റാം.

ജീവിതത്തിലെ ഓരോ കാര്യത്തിനും അമിതമായ പ്രാധാന്യം നൽകുമ്പോൾ മനസ്സിന് വിശ്രമിക്കാൻ ഇടമില്ലാതാകുന്നു.

ദുർഗാ സപ്തശതിയുടെ ഒന്നാം അധ്യായം

ഞങ്ങളെ വേദനിപ്പിച്ചവരോടുപോലും ഞങ്ങൾക്ക് എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയും സ്നേഹവും മമതയും തോന്നുന്നത്? ബുദ്ധികൊണ്ട് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ അവർ ഞങ്ങളെ ഉപദ്രവിച്ചവരാണെന്ന് അറിയാം. എന്നിട്ടും മനസ്സ് അവരിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഇതിൻ്റെ ഉത്തരം ആണ് ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യായം. 

ദേവീമാഹാത്മ്യം എന്നും ചണ്ഡീ പാഠം എന്നും ദുർഗാ സപ്തശതി എന്നും പറയപ്പെടുന്ന ഗ്രന്ഥം മാർക്കണ്ഡേയ പുരാണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ 13 അധ്യായങ്ങളാണുള്ളത്. സപ്തശതി (7x100) എന്ന പേര് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ 700 ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ളത് കൊണ്ടാണ്. നവരാത്രികളിൽ ഈ ഗ്രന്ഥം ആണ് നിത്യ പാരായണം ചെയ്യുന്നത്.

മധു–കൈടഭന്മാർ, മഹിഷാസുരൻ, ശുംഭ–നിശുംഭന്മാർ തുടങ്ങിയ അസുരന്മാരെ ദേവി പരാജയപ്പെടുത്തുന്ന കഥകളിലൂടെ ദേവിയുടെ ശക്തിയും ധർമ്മസംരക്ഷണവും ഈ ഗ്രന്ഥം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഇവിടെ ദുർഗാദേവി ഒരു അസുരസംഹാരിണി മാത്രമല്ല; അധർമ്മത്തെ അതിജീവിക്കുന്ന ശക്തിയുടെയും ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ദിവ്യചൈതന്യത്തിന്റെയും പ്രതീകം കൂടിയാണ്.

ദേവീ മാഹാത്മ്യത്തിന്റെ ആദ്യ അധ്യായം മഹാമായയുടെ ശക്തിയും മനുഷ്യനെ ബന്ധിക്കുന്ന മോഹത്തിന്റെ രഹസ്യവും വിവരിക്കുന്നതാണ്.

ശത്രുക്കളോട് പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് പരാക്രമശാലിയായ രാജാ സുരഥന് തന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു. അതുപോലെ, സമ്പത്തിനോടുള്ള അത്യാഗ്രഹം കാരണം സ്വാർത്ഥരായ കുടുംബാംഗങ്ങൾ സമാധി എന്ന വൈശ്യനെ വീട്ടിൽനിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇരുവരും വനത്തിലെ മഹർഷി മേധസിന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി.

ഇരുവരുടെയും ദുഃഖങ്ങൾക്ക് കാരണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നെങ്കിലും, അവരുടെ ചോദ്യം ഒന്നായിരുന്നു: എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും, തങ്ങളിൽനിന്ന് അകന്നിരിക്കേണ്ടവരാണ് ആ വ്യക്തികളെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, എന്തുകൊണ്ടാണ് മനസ്സ് വീണ്ടും വീണ്ടും അവരിലേക്കുതന്നെ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്?

മഹർഷി മേധസ് വിശദീകരിച്ചത്, ഓരോ ജീവിക്കും അവരുടേതായ അറിവുണ്ടെങ്കിലും ആർക്കും മോഹത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽനിന്ന് പൂർണമായി മുക്തരാകാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ്. മനുഷ്യർക്കു മാത്രമല്ല, മറ്റു ജീവികൾക്കും അവരുടേതായ അറിവുണ്ടെങ്കിലും അവരെല്ലാം മോഹത്തിന് വിധേയരാകാം.

ഈ മോഹശക്തിയെ മഹർഷി മഹാമായ എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യനെ ബന്ധനത്തിലാക്കാനും അതിൽനിന്ന് മോചിതനാകാനുള്ള വഴി തുറക്കാനും കഴിയുന്ന ദേവീശക്തിയാണത്.

മധു-കൈടഭ വധത്തിന്റെ കഥ: ഭഗവാൻ വിഷ്ണു യോഗനിദ്രയിലായിരുന്നപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഭിയിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച മധു, കൈടഭൻ എന്നീ രണ്ട് അസുരന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉപദ്രവിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്തുതിയെത്തുടർന്ന് ഉണർന്ന ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അസുരന്മാരുമായി ദീർഘനേരം യുദ്ധം ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, ലഭിച്ച വരത്തിന്റെ സാഹചര്യത്തിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അവരെ തന്റെ തുടകളിൽ കിടത്തി വധിച്ചു.

കേവലം ശക്തിയും ബുദ്ധിയും ഉണ്ടായതുകൊണ്ടുമാത്രം പോരാ; സ്വന്തം അഹങ്കാരത്തെയും മോഹത്തെയും തിരിച്ചറിയുന്നതും അത്യാവശ്യമാണ് എന്നാണ് ഈ കഥ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. മഹാമായ വെറും മിഥ്യാബോധത്തിന്റെ ശക്തി മാത്രമല്ല; ബന്ധനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള മോചനത്തിന്റെ വഴി തുറന്നുതരുന്ന പരമദേവി കൂടിയാണ്.

ബുദ്ധികൊണ്ട് ശരിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കുപോലും മനസ്സിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല. സ്നേഹം, മമത, ആസക്തി എന്നിവ മനുഷ്യന്റെ വിവേകത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ജയ് മാതാ ദീ! 🙏

പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ വിഷ്ണുഭഗവാൻ യോഗനിദ്രയിലായിരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കർണത്തിലെ മാലിന്യത്തിൽനിന്ന് മധുവും കൈടഭനും ജനിച്ചതായി പുരാണകഥ പറയുന്നു. അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉപദ്രവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

ബ്രഹ്മാവ് യോഗനിദ്രാരൂപിണിയായ ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. ദേവി വിഷ്ണുവിൽനിന്ന് പിന്മാറിയതോടെ വിഷ്ണു ഉണർന്ന് അസുരന്മാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു. ഒടുവിൽ ദേവിയുടെ മായയാൽ മോഹിതരായ അസുരന്മാർ വിഷ്ണുവിനുതന്നെ വരം നൽകാമെന്ന് പറയുന്നു. വിഷ്ണു അവരോട് അവരെ വധിക്കാനുള്ള വരം ആവശ്യപ്പെടുകയും വെള്ളമില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് സ്വന്തം തുടകളിൽ കിടത്തി അവരെ വധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ബുദ്ധികൊണ്ട് ശരിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കുപോലും മനസ്സിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല. സ്നേഹം, മമത, ആസക്തി എന്നിവ മനുഷ്യന്റെ വിവേകത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

അവൾ വിഷ്ണുവിനെ ഉറക്കുന്നതും ഉണർത്തുന്നതും അവളുടെ ശക്തിയിലൂടെയാണ്. ബ്രഹ്മാവ് അവളോട് യോഗനിദ്രയിൽനിന്ന് പിന്മാറി വിഷ്ണുവിനെ ഉണർത്താൻ അഭ്യർഥിക്കുന്നു.

ഇതിലൂടെ ദുർഗാ സപ്തശതി ഒരു പ്രധാന ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു:

ദേവിയുടെ ശക്തി സൃഷ്ടിക്കും സംരക്ഷണത്തിനും സംഹാരത്തിനും പിന്നിലുള്ള ദിവ്യശക്തിയാണ്.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്തുതിക്കുശേഷം യോഗനിദ്രാരൂപിണിയായ ദേവി വിഷ്ണുവിൽനിന്ന് പിന്മാറുന്നു.

വിഷ്ണു ഉണർന്ന് മധുവിനോടും കൈടഭനോടും യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നു.

യുദ്ധം വളരെ ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിന്നതായി പുരാണം വിവരിക്കുന്നു. അസുരന്മാർ അതിശക്തരായിരുന്നു. ഒടുവിൽ മഹാമായയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ അവർ മോഹിതരാകുന്നു.

വിഷ്ണു നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അസുരന്മാരുടെ അഹങ്കാരവും മോഹവും അവരുടെ തീരുമാനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിൽ മഹാമായ നിർണായകമാണ്.

ശാരദീയ നവരാത്രി

ഈ വർഷത്തെ ശാരദീയ നവരാത്രി വ്രതം നാളെ (2026 ഒക്ടോബർ 11, ഞായറാഴ്ച) ആരംഭിക്കുകയാണ്. ഒക്ടോബർ 19 തിങ്കളാഴ്ച വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒൻപത് ദിവസത്തെ വ്രതാചരണത്തിന് ശേഷം ഒക്ടോബർ 20 ചൊവ്വാഴ്ച വിജയദശമി (ദസറ) ആഘോഷിക്കും.

നാല് നവരാത്രികൾ ആണ് ഒരു വർഷം ഉള്ളത്. ചൈത്ര, ശരദ്, മാഘ ഗുപ്ത, അഷാഢ ഗുപ്ത നവരാത്രികൾ.

മാഘ ഗുപ്ത നവരാത്രി – (ജനുവരി–ഫെബ്രുവരി), 

ചൈത്ര (വസന്ത) നവരാത്രി – (മാർച്ച്–ഏപ്രിൽ), 

അഷാഢ ഗുപ്ത നവരാത്രി – (ജൂൺ–ജൂലൈ)

ആശ്വയുജ മാസത്തിലാണ് ശാരദീയ നവരാത്രി – (സെപ്റ്റംബർ–ഒക്ടോബർ).

മാഘ, അഷാഢ എന്നിവ ഗുപ്ത നവരാത്രികൾ ആണ്. ഗുപ്ത് എന്നാൽ രഹസ്യം എന്നർത്ഥം. താന്ത്രികർ തന്ത്ര ശക്തി കൂട്ടാൻ രഹസ്യ പൂജകൾ ആസാമിലെ കാമാഖ്യ ക്ഷേത്രം പോലുള്ള ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ പോയി ചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ഗുപ്ത നവരാത്രികളിലും ആദിശക്തിയുടെ പത്ത് ശക്തിസ്വരൂപങ്ങളായ കാളി, താര, ത്രിപുരസുന്ദരി, ഭുവനേശ്വരി, ഛിന്നമസ്ത, ഭൈരവി, ധൂമാവതി, ബഗളാമുഖി, മാതംഗി, കമല എന്നീ ദശമഹാവിദ്യകളെയാണ് ഭക്തർ ആരാധിക്കുന്നത്.

ചൈത്ര നവരാത്രിയിലും ശരദ് നവരാത്രിയിലും ദുർഗാദേവിയുടെ ഒൻപത് രൂപങ്ങളായ ശൈലപുത്രി, ബ്രഹ്മചാരിണി, ചന്ദ്രഘണ്ട, കൂഷ്മാണ്ഡ, സ്കന്ദമാതാ, കാത്യായനി, കാലരാത്രി, മഹാഗൗരി, സിദ്ധിദാത്രി എന്നിവയെയാണ് പൂജിക്കുന്നത്. 

ശാരദീയ നവരാത്രി മഹിഷാസുരനുമേൽ ദുർഗാദേവി നേടിയ വിജയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ചൈത്ര നവരാത്രി വസന്തകാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടും ദേവീ ആരാധനയോടും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഒൻപതാം ദിവസം ശ്രീരാമന്റെ ജന്മദിനമായ രാമനവമി ആഘോഷിക്കുന്നതിനാൽ, ചില പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഇത് ശ്രീരാമനുമായും പ്രത്യേകമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

ശരദ് നവരാത്രികൾ പൊതു ജനങ്ങൾ വൻ ഉത്സവങ്ങൾ ആയി ആഘോഷിക്കുന്നു. ബംഗാളിൽ കാളി പൂജയായും, നോർത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ദസറ ആയും, കേരളം പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ നവരാത്രിയുടെ അവസാന ദിവസങ്ങളിൽ പൂജവപ്പും വിദ്യാരംഭം ഒക്കെ ആയും, ഗുജറാത്തിൽ ഗർഭ ആയും ഒക്കെ ആഘോഷിക്കുന്നു.

ശരദ് നവരാത്രി (ശരത്കാല നവരാത്രി) ആഘോഷങ്ങൾ ബംഗാൾ, അസം, ഒഡീഷ, ത്രിപുരയിൽ ദുർഗ്ഗാപൂജ – കാളിപൂജ ഭംഗിയാർന്ന പണ്ഡലുകളിൽ വലിയ ദുർഗ്ഗാ പ്രതിമകളും വാദ്യാഘോഷങ്ങളും നൃത്തവും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ തേച്ചും മധുര പലഹാരങ്ങൾ കൈമാറിയും ഒക്കെ ആഘോഷിക്കുന്നു.

ഉത്തർപ്രദേശ്, ബിഹാർ, മധ്യപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര രാജസ്ഥാനിൽ നവരാത്രി (ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ 9 ദിവസത്തെ പൂജ) രാമലീല, ദസറ – രാമ-രാവണ യുദ്ധാവിഷ്കാരം, അവസാന ദിവസം രാവണൻ്റെ രൂപം കത്തിക്കൽ എന്നിവയോട് കൂടി അയുധപൂജയും വിജയദശമിയും ആഘോഷിക്കുന്നു. 

ഗുജറാത്തിൽ ഗർബ, ഡാൻഡിയ – മുഴുവൻ 9 രാത്രിയും ജനങ്ങൾ കൂട്ടംകൂടി നൃത്തവും സംഗീതവും ആയി ആഘോഷിക്കുന്നു. 

ദക്ഷിണേന്ത്യ (കർണാടക, തമിഴ്നാട്, ആന്ധ്ര) ഗൊളു – കളിപ്പാട്ടങ്ങളും ദേവിമൂർത്തികളും അലങ്കരിച്ച് വെച്ച് ആരാധിക്കുന്നു അയുധപൂജ – ഉപകരണങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, ഉപജീവനോപാധികൾ പൂജിക്കുന്നു.

കേരളത്തിൽ സരസ്വതി പൂജ (പൂജവപ്പ്) – പുസ്തകങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ, തൊഴിൽോപകരണങ്ങൾ വെച്ച് പൂജിക്കുന്നു. വിദ്യാരംഭം (എഴുത്തിനിറുത്തൽ) – വിജയദശമി ദിവസം കുട്ടികൾക്ക് എഴുത്തുപഠനം ആരംഭിക്കുന്നു. സരസ്വതി പൂജക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് കേരളത്തിൽ ആണ്, അതിൻ്റെ അനുഗ്രഹം കേരളത്തിന് പ്രത്യേകമായി ഉണ്ട് താനും. വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ഇന്നും കേരളം തന്നെ ആണ് ഇന്ത്യയിൽ മുന്നിൽ.

ഉത്സവ നാളുകളിൽ ഓരോ ദിവസത്തിനും പ്രത്യേക നിറങ്ങളിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുന്നത് ഉത്തരേന്ത്യയിലും മറ്റും ജനപ്രിയമായ ഒരു ആചാരമാണ്

ഒൻപത് ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ദേവി മാഹാത്മ്യം വായന, ലളിതാ സഹസ്രനാമ ജപം, ദേവി മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ചൊല്ലുന്നത് ഉത്തമമാണ്.

പ്രഥമം ശൈലപുത്രീതി ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മചാരിണീ

ത്രുതീയം ചന്ദ്രഘണ്ഡേതി കൂശ്മാണ്ഡേതി ചതുര്‍ത്ഥകം

പഞ്ചമം സ്കന്ദമാതേതി ഷഷ്ടം കാത്യായനീതി ച

സപ്തമം കാളരാത്രീതി മഹാഗൌരീതി ചാഷ്ടമം

നവമം സിദ്ധിധാത്രിതി പ്രോക്താ നവദുര്‍ഗ്ഗാഃ പ്രകീര്‍ത്തിതാഃ

നവരാത്രി മന്ത്ര ജപത്തിനുത്തമമായ കാലമാണ്. ഒന്‍പതു ദിനങ്ങളും ഉപാസനകള്‍ക്കും മന്ത്രജപങ്ങള്‍ക്കും അത്യുത്തമമെന്നു പുരാണമതം. നവരാത്രി വ്രതത്തിനൊപ്പമുള്ള മന്ത്രജപം കൂടുതല്‍ ഫലദായകം. ഒന്‍പതു ദിവസം ജപിക്കേണ്ട മന്ത്രങ്ങളും ജപസംഖ്യയും ജപത്തിനൊപ്പം ധരിക്കേണ്ട വസ്ത്രങ്ങളുടെ നിറങ്ങളും മന്ത്ര ഫലങ്ങളും ചുവടെ പറയുന്നു. ഈ മന്ത്രങ്ങള്‍ ‘ദശമഹാവിദ്യ’യില്‍ നിന്നും എടുത്തിട്ടുള്ളതാണ്.

ആദ്യ ദിവസം, ഗുഡി പഡ്വവ ശൈലപുത്രി (സ്ഥിരതയും ധൈര്യവും) ദേവിയുടെ ആരാധന.

മന്ത്രം -

ഓം ഹ്രീം നമ: 108 പ്രാവശ്യം 2 നേരം, ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: പാപ ശാന്തി

രണ്ടാം ദിവസം, സർവ്വ സിദ്ധി യോഗ, ബ്രഹ്മചാരിനി ദേവിയുടെ (തപസ്സും, ആത്മനിയന്ത്രണവും) ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം വേദാത്മികായെ നമ. 336 പ്രാവശ്യം, 2 നേരം. വെളുത്ത വസ്ത്രം. ഫലം: മനശാന്തി

മൂന്നാം ദിവസം, സർവ്വ സിദ്ധി യോഗ, ചന്ദ്രഘണ്ഡാ (ധൈര്യവും സംരക്ഷണവും) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം ത്രി ശക്ത്യെ നമ. 108 വീതം, 3 നേരം. വെളുത്തവസ്ത്രം. അരയാല്‍, തുളസിത്തയ്ക്കു സമീപമുള്ള ജപം കൂടുതല്‍ ഗുണദായകം. ഫലം: ശാപ ദോഷ നിവാരണം

നാലാം ദിവസം ദേവി കൂഷ്മാണ്ഡ (സൃഷ്ടിശക്തിയും ഉന്മേഷവും) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം സ്വസ്ഥായെ നമ. 241 വീതം, 2 നേരം. വടക്ക് തിരിഞ്ഞുള്ള ജപം ഗുണദായകം. വെള്ള വസ്ത്രം. ഫലം: കുടുംബ സമാധാനം, ശാന്തി

അഞ്ചാം ദിവസം, രവി യോഗ, സ്കന്ദമാത (മാതൃസ്നേഹവും കരുതലും) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം ഭുവനെശ്വര്യെ നമ. 108 വീതം, 3 നേരം. ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: ഇഷ്ടകാര്യ സിദ്ധി.

ആറാം ദിവസം കാർത്യായനി ദേവിയുടെ (ശക്തിയും നീതിബോധവും)

 ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം മഹായോഗിനൈ്യ നമ. 241 വീതം, 2 നേരം. കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞുള്ള ജപം ഗുണദായകം. ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: ഉപാസനാ ശക്തി ഉണ്ടാകാന്‍, ദൈവാനുഗ്രഹം ഉണ്ടാകാന്‍.

ഏഴാം ദിവസം കാലരാത്രി (ദേവി ശുഭംകരി) (ഭയത്തെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം സാമപ്രിയായെ നമ. 336 വീതം, രണ്ടു നേരം. ദീപം തെളിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ജപം ഗുണദായകം. വെളുത്ത വസ്ത്രം. ഫലം: ഐശ്വര്യം, ദാരിദ്ര്യം നീങ്ങി ധന സമൃദ്ധി.

അഷ്ടമി, മഹാഗൗരി ദേവിയുടെ (ശുദ്ധിയും സമാധാനവും) ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം ത്രികോണസ്ഥായെ നമ. 108 വീതം, 3 നേരം. ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: വശ്യ ശക്തി, സാമൂഹിക പ്രീതി, ജനഅംഗീകാരം.

നവമി ദിവസം, അമ്മ സിദ്ധിധാത്രി (ജ്ഞാനവും ആത്മീയസാധനയും) ദേവിയുടെ ആരാധന.

മന്ത്രം -

ഓം ത്രിപുരാത്മികായെ നമ. 244 വീതം, 2 നേരം. വെളുത്ത വസ്ത്രം. ഫലം: ദുരിതങ്ങള്‍, അലച്ചില്‍ മാറുവാന്‍, ഇഷ്ട കാര്യ ലാഭം.

പൊതുവായി വീടുകളിൽ ചെയ്യുന്ന പൂജാവിധി -

1. ശുദ്ധി – വീടും പൂജാമുറിയും വൃത്തിയാക്കുക.

2. ഘടസ്ഥാപന/കലശസ്ഥാപന – വെള്ളം, മാങ്ങയില, തേങ്ങ, കുമ്പളം/കലശം സ്ഥാപിച്ച് ദേവിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുക.

3. ദീപം തെളിയിക്കൽ – അഷ്ടദീപം/നവദീപം തെളിയിക്കുന്ന പതിവ്.

4. ദേവി സ്തുതി – ദേവിയുടെ 108 പേരുകൾ (അഷ്ടോത്രം) അല്ലെങ്കിൽ സഹസ്രനാമം ചൊല്ലുക. ഓം എയിം ഹ്രീം ക്ലീം ചാമുണ്ടായൈ വിച്ചേ ദിവസവും പമാവധി ജപിക്കുക. ദുർഗ്ഗ സപ്തശതി (മാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ദേവീ മഹാത്മ്യം) പാരായണം നടത്തുന്നു.

5. നൈവേദ്യം – വേവിച്ച അരി, പലഹാരം, പഴം, ചക്കരപൊങ്കൽ, തേൻ, പാലു തുടങ്ങിയവ സമർപ്പിക്കുക.

6. ദീപാരാധന നടത്തുക.

ദുർഗ്ഗാദേവി ധ്യാനമന്ത്രം

ॐ सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थ साधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तुते ॥

ദുർഗ്ഗാ ഗായത്രി മന്ത്രം

ॐ कात्यायन्यै च विद्महे कन्यकुमार्यै धीमहि । तन्नो दुर्गि: प्रचोदयात् ॥

ദുർഗ്ഗാസ്തുതി ശ്ലോകം ചൊല്ലുക

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ദുർഗ്ഗാ മന്ത്രം -

ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे ॥

നവരാത്രി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാന കാര്യങ്ങളും ആരാധനാ രീതികളും താഴെ നൽകുന്നു:

നവരാത്രി വ്രത നിയമങ്ങൾ

• ഭദ്രദീപം കൊളുത്തുക: നവരാത്രി നാളുകളിൽ വീടുകളിൽ അഞ്ചുതിരിയിട്ട് നിലവിളക്ക് (ഭദ്രദീപം) തെളിയിക്കുന്നത് സർവൈശ്വര്യദായകമാണ്. കിഴക്ക്, തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, വടക്കുകിഴക്ക് എന്നീ ദിശകളിൽ തിരികളിട്ട്, കിഴക്കേ കോണിലെ തിരി ആദ്യം തെളിച്ച് പ്രദക്ഷിണമായി ബാക്കി തിരികൾ കൊളുത്തുക.

• ശുദ്ധി പാലിക്കുക: ശരീരവും മനസ്സും ഒരുപോലെ ശുദ്ധമായിരിക്കണം. സൂര്യോദയത്തിന് മുന്നേ കുളിച്ച് വിളക്ക് കൊളുത്തി ദേവീ സ്തുതികൾ ജപിക്കുക. ലളിതാസഹസ്രനാമ ജപം ഈ ദിവസങ്ങളിൽ അത്യുത്തമമാണ്.

• ഭക്ഷണക്രമം: വ്രതകാലത്ത് മത്സ്യമാംസാദികൾ പൂർണ്ണമായും വർജിക്കുക. സാധ്യമെങ്കിൽ അരിഭക്ഷണം ഒരു നേരമായി ചുരുക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.

• പകലുറക്കം ഒഴിവാക്കുക: വ്രതം നോൽക്കുന്നവർ പകൽ സമയത്ത് ഉറങ്ങുന്നത് ഒഴിവാക്കണം.

Intelligent vs Cleverness vs Wisdom

ബുദ്ധി vs കൗശലം vs വിവേകം

നിങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിയാണോ, കൗശലമാണോ, വിവേകമാണോ കൂടുതൽ?

കൗശലം ലോകത്ത് എങ്ങനെ അതിജീവിക്കണമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. ബുദ്ധി ലോകത്തെ എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. വിവേകം ആ ലോകത്ത് എങ്ങനെ ജീവിക്കണമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

“നിനക്ക് കാഞ്ഞ ബുദ്ധിയാണ്… പക്ഷേ നീ ചെയ്യുന്നതൊക്കെ മുഴുവൻ പൊട്ടത്തരമാണല്ലോ!”

ഈ ഡയലോഗ് നമ്മൾ പലപ്പോഴും കേട്ടിട്ടുണ്ടാകും.

പക്ഷേ ഇവിടെ ഒരു രസകരമായ ചോദ്യം ഉയരുന്നു:

ബുദ്ധിയുണ്ടായാൽ മാത്രം പോരേ? അതിനെ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് അറിയേണ്ടതില്ലേ?

കൗശലത്തിലൂടെ ജീവിതത്തിൽ വിജയിച്ച ഒരാൾ പലപ്പോഴും ബുദ്ധിയുടെ മുന്നിൽ ഉത്തരം മുട്ടാറുണ്ട്.

കാരണം കൗശലം അവനെ സാഹചര്യങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകും; ബുദ്ധി സാഹചര്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

കൗശലക്കാരൻ ജീവിതത്തിന്റെ പല കളികളും ജയിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം. പക്ഷേ ബുദ്ധിമാൻ ചോദിക്കുന്നത് ചിലപ്പോൾ കളി ജയിക്കാനുള്ള വഴിയല്ല—

“ഈ കളിയുടെ നിയമം തന്നെ ശരിയാണോ?”

അവിടെയാണ് കൗശലത്തിന്റെ പരിധി അവസാനിച്ച് ബുദ്ധിയുടെ ആഴം തുടങ്ങുന്നത്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവിതത്തിൽ പല കളികളും ജയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കൗശലക്കാരൻ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കുന്ന ഒരാളുടെ മുന്നിൽ ചിലപ്പോൾ വാക്കുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി നിൽക്കും.

കൗശലം ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നു. ബുദ്ധി ശരിയായ ചോദ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നു. വിവേകം — ഏത് ഉത്തരമാണ് ജീവിക്കേണ്ടതെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു.

നമ്മൾ പലപ്പോഴും ബുദ്ധിയെയും കൗശലത്തെയും ഒരേ അർത്ഥത്തിലാണ് കാണുന്നത്. പക്ഷേ അവ രണ്ടും ഒരുപോലെയല്ല.

കൗശലം പലപ്പോഴും ജീവിതം നമ്മെ പഠിപ്പിച്ച ഒരു തന്ത്രമാണ്. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം അതിജീവനമാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കൗശലം മനുഷ്യരിൽ മാത്രം കാണുന്നതല്ല. മൃഗങ്ങൾക്കും അപകടം തിരിച്ചറിയാനും, രക്ഷപ്പെടാനും, ഭക്ഷണം കണ്ടെത്താനും, സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പെരുമാറാനും അറിയാം.

പക്ഷേ ബുദ്ധി അതിനപ്പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു.

ബുദ്ധി എന്നത് ചിന്തിക്കാനും, കാര്യങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യാനും, അവയുടെ പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും, വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാനും കഴിയുന്ന കഴിവാണ്.

കൗശലമുള്ള ഒരാൾ സാഹചര്യങ്ങളെ വേഗത്തിൽ വായിക്കും.

ആരാണ് എന്ത് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കും. അപകടം തിരിച്ചറിയും. മറ്റുള്ളവർ ഒരുക്കുന്ന കെണിയിൽ വീഴാതെ രക്ഷപ്പെടും. ആവശ്യമെങ്കിൽ അതേ തന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് സാഹചര്യം തനിക്കനുകൂലമാക്കുകയും ചെയ്യും.

കാരണം കൗശലം പലപ്പോഴും അതിജീവനത്തിൽ നിന്നാണ് വളരുന്നത്.

പക്ഷേ ബുദ്ധിയുള്ള ഒരാൾക്ക് കാര്യങ്ങളെ മറ്റൊരു തലത്തിൽ കാണാൻ കഴിയും.

അവൻ ചോദിക്കും:

“ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?”

കാര്യങ്ങളുടെ പിന്നിലെ കാരണം അന്വേഷിക്കും. മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കും. മനുഷ്യസ്വഭാവത്തെ നിരീക്ഷിക്കും. സാഹചര്യങ്ങളെയും ആശയങ്ങളെയും ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കും.

അവിടെയാണ് ചിലപ്പോൾ ഒരു വിരോധാഭാസം സംഭവിക്കുന്നത്.

ബുദ്ധിയുള്ള ഒരാൾ ചതിയിൽ വീഴാം; കൗശലമുള്ള ഒരാൾ അതേ ചതിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാം.

കാരണം കൗശലം ആദ്യം ചോദിക്കുന്നത്:

“എന്നെ എങ്ങനെ ചതിക്കാതിരിക്കാം?”

ബുദ്ധി ചോദിക്കുന്നത്:

“എന്താണ് സത്യം?”

ഒരു കൗശലക്കാരൻ ജീവിതത്തെ ഒരു കളിയായി കാണുന്നു:

എങ്ങനെ ജയിക്കാം? എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാം? എങ്ങനെ മറ്റുള്ളവരുടെ നീക്കം മുൻകൂട്ടി മനസ്സിലാക്കാം?

പക്ഷേ ഒരു ബുദ്ധിമാൻ അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിൽ നോക്കുന്നു:

“ഈ കളി തന്നെ എന്തിനാണ്?”

ഇവിടെയാണ് വിവേകത്തിന്റെ ആവശ്യം വരുന്നത്.

കാരണം ബുദ്ധിയുണ്ടെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ശരിയായ തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നില്ല.

ഒരാൾക്ക് വളരെ ബുദ്ധിയുണ്ടാകാം. പക്ഷേ ആ ബുദ്ധി തെറ്റായ കാര്യത്തിന് ഉപയോഗിക്കാം.

ഒരു മനുഷ്യന് മറ്റുള്ളവരെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കാമെന്ന് അറിയാം. പക്ഷേ അത് എപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കണം എന്ന് അറിയണമെന്നില്ല.

ഒരു വ്യക്തിക്ക് ചതിയെ തിരിച്ചറിയാം. പക്ഷേ ചതിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞതിന്റെ പേരിൽ അവനും ചതിക്കാരനായി മാറണമെന്നില്ല.

അവിടെയാണ് വിവേകം.

ചതിയെ തിരിച്ചറിയാൻ കൗശലം വേണം. ചതിയുടെ കാരണം മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധി വേണം. ചതിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടും അതുപോലെ തന്നെ മാറിപ്പോകാതിരിക്കാൻ വിവേകം വേണം.

അതുകൊണ്ടാണ് കൗശലം ഒരു ഉപകരണം എന്ന് പറയുന്നത്.

ആ ഉപകരണം എപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കണം, എപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കരുത്, എപ്പോൾ ഒന്നും ചെയ്യാതെ നിൽക്കണം എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ബുദ്ധിയെ കൂടുതൽ പക്വമാക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ബുദ്ധി മാത്രം ഉണ്ടായാലും മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണനാകുന്നില്ല.

ലോകം എല്ലായ്പ്പോഴും സത്യസന്ധമായിരിക്കണമെന്നില്ല. എല്ലാവരും നമ്മളെപ്പോലെ ചിന്തിക്കണമെന്നുമില്ല.

ചിലർ സ്നേഹത്തെ ഉപയോഗിക്കും. ചിലർ വിശ്വാസത്തെ ഉപയോഗിക്കും. ചിലർ സ്വന്തം ബുദ്ധിയെപ്പോലും മറ്റുള്ളവരെ ചതിക്കാനുള്ള ആയുധമാക്കും.

അതിനാൽ യഥാർത്ഥ പക്വത ഒരുപക്ഷേ ബുദ്ധിയുടെയും കൗശലത്തിന്റെയും വിവേകത്തിന്റെയും സമതുലിതാവസ്ഥയിലാണ്.

കൗശലം നമ്മെ ലോകത്ത് അതിജീവിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ബുദ്ധി ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. വിവേകം ആ ലോകത്ത് എങ്ങനെ ജീവിക്കണമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

ഒരുപക്ഷേ മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ വളർച്ച എന്നത്

കൗശലത്തോടെ ജീവിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ബുദ്ധിയോടെ ചിന്തിക്കുന്നതിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് വിവേകത്തോടെ ജീവിക്കുന്നതിലേക്കുമുള്ള യാത്രയാണ്.

അവസാനം ചോദ്യം ഇതാണ്:

നിങ്ങൾ ഏതാണ്?

ബുദ്ധിമാനോ? കൗശലക്കാരനോ? അതോ ബുദ്ധിയും കൗശലവും ശരിയായ സമയത്ത് ശരിയായ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ പഠിക്കുന്ന ഒരു വിവേകിയോ?