മതവും ദൈവവും

മനുഷ്യന് ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധമായും ഒരു മതച്ചട്ടക്കൂടോ ദൈവഭയമോ ആവശ്യമാണോ എന്നത് ചിന്തിക്കേണ്ട ഒരു ചോദ്യമാണ്.

മതഗ്രന്ഥങ്ങളും ദൈവികതയും

മതങ്ങളും മതനിയമങ്ങളും മനുഷ്യരുടെ ചിന്തകളിൽ നിന്നും അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. അവ പിന്നീട് ഗ്രന്ഥങ്ങളായി എഴുതപ്പെട്ടു. എഴുതപ്പെട്ട കാലത്ത് അവയെ എല്ലാവരും ഒരേ രീതിയിൽ ദൈവികമായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല.

കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ, ആ ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരവും വിശുദ്ധതയും ലഭിച്ചു. ഒടുവിൽ ചിലർ അവയെ മനുഷ്യരുടെ രചനകളായി കാണാതെ, “ദൈവം നേരിട്ട് എഴുതിയതോ ദൈവം എഴുതിച്ചതോ” ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ തുടങ്ങി.

അങ്ങനെ, മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളും ചിന്തകളും രേഖപ്പെടുത്തിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ കാലക്രമേണ ദൈവിക കല്പനകളായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുകയും, അവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി മതനിയമങ്ങളും സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥകളും രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

അതുകൊണ്ട് ചോദിക്കേണ്ട പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്: ഗ്രന്ഥം ദൈവികമായതാണോ, അതോ ദൈവത്തെ തേടിയ മനുഷ്യന്റെ അനുഭവത്തിന്റെ രേഖയാണോ?

ഒരു സമൂഹമായി ജീവിക്കുമ്പോൾ ചില നിയമങ്ങൾ തീർച്ചയായും ആവശ്യമാണ്. അതിനായി സർക്കാർ നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു — ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനും, പൊതുസ്വത്ത് സംരക്ഷിക്കാനും, മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങൾ മാനിക്കാനും, സമൂഹത്തിന്റെ ക്രമം നിലനിർത്താനും. എന്നാൽ നിയമം മാത്രം കൊണ്ട് ഒരാൾ നല്ല കുടുംബാംഗമായും നല്ല മാതാപിതാവായും നല്ല അയൽക്കാരനായും ജീവിക്കണമെന്നില്ല.

അവിടെയാണ് മതങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു സാമൂഹിക സംവിധാനമായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം. “ദൈവഭയം”, “പാപഭയം”, “ശിക്ഷ”, “സ്വർഗം”, “നരകം” തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ പെരുമാറ്റത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, ചില ധാർമ്മിക മൂല്യങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു. അതായത്, മതത്തെ വെറും ദൈവവിശ്വാസമായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യസമൂഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനും ക്രമപ്പെടുത്താനും രൂപപ്പെട്ട ഒരു സംവിധാനമായും കാണാം.

പക്ഷേ ഇവിടെ മറ്റൊരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു. ദൈവം ഒന്നേയുള്ളൂ എങ്കിൽ മതങ്ങൾ ഇത്രയും വ്യത്യസ്തമായത് എന്തുകൊണ്ട്?

പല മതങ്ങളിലുമുള്ള ദൈവസങ്കൽപ്പങ്ങളും ആചാരങ്ങളും നിയമങ്ങളും പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇത് പല രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെയും അവയുടെ വ്യത്യസ്ത ആശയങ്ങളെയും, വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവമുള്ള നേതാക്കളെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഒരേ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഓരോ സമൂഹവും അവരുടെ ചരിത്രം, സംസ്കാരം, ഭൂപ്രകൃതി, ജീവിതരീതി എന്നിവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ വ്യത്യസ്ത നിയമങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തിയതാകാം.

അതുകൊണ്ട് ഒരു പ്രദേശത്ത് രൂപപ്പെട്ട ഒരു മതനിയമം അവിടുത്തെ സാമൂഹിക സാഹചര്യത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ അതേ നിയമം അതിന്റെ ചരിത്രവും സംസ്കാരവും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും വ്യത്യസ്തമായ മറ്റൊരു സമൂഹത്തിലേക്ക് അതേപടി കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ അത് ചിലപ്പോൾ “ഏച്ചുകെട്ടിയതുപോലെ” തോന്നാം.

പ്രശ്നം മതം ഉണ്ടായതിൽ മാത്രമല്ല; ഒരു പ്രത്യേക കാലത്തും സ്ഥലത്തും രൂപപ്പെട്ട വിശ്വാസങ്ങളെയും നിയമങ്ങളെയും എല്ലാ കാലത്തേക്കും എല്ലാ സമൂഹങ്ങൾക്കും ബാധകമായ അന്തിമസത്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്.

മനുഷ്യൻ നല്ലവനായി ജീവിക്കാൻ ദൈവഭയം വേണമോ, അതോ മനുഷ്യനോടുള്ള കരുണയും ഉത്തരവാദിത്വബോധവും വിവേകവും മതിയോ?

ഒരുപക്ഷേ, മനുഷ്യരാശിയുടെ അടുത്ത ആത്മീയ പരിണാമം ഇതായിരിക്കാം —

“ദൈവത്തെ ഭയന്ന് നല്ലവനാകുന്നതിൽ നിന്ന്, മറ്റൊരു മനുഷ്യനെ വേദനിപ്പിക്കരുതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി നല്ലവനാകുന്നതിലേക്ക്.”