ബന്ധങ്ങൾ

“എന്റെ കൂടെ വേണം” എന്നതിൽ നിന്ന് “അവർ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ” എന്നിടത്തേക്ക് മാറുമ്പോൾ സ്നേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറുന്നു.

ബന്ധത്തിന്റെ ആഴം, അതിലുള്ള attachment, emotional investment, പ്രതീക്ഷ, ജീവിതത്തിലെ പ്രാധാന്യം എന്നിവ കൂടുന്തോറും വേർപാട് കൂടുതൽ വേദനാജനകമാകാം.

ഏറ്റവും കൂടുതൽ വേദന നൽകുന്നത് ഒരു പ്രത്യേക പേരിലുള്ള ബന്ധമെന്നതിലുപരി, നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞ ബന്ധമാണ്. ഒരാളെ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന്റെ വേദനയേക്കാൾ ചിലപ്പോൾ അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന നമ്മുടെ ഒരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ് കൂടുതൽ വേദനിപ്പിക്കുന്നത്.

ബന്ധം അകലുമ്പോഴുള്ള വേദനയിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള വഴി സ്വീകാര്യതയും വിട്ടുകൊടുക്കലുമാണ്. സംഭവിച്ചതിനെ അംഗീകരിക്കുക, വ്യക്തിയെക്കാൾ ആ ബന്ധം നൽകിയ അനുഭവത്തെ മനസ്സിലാക്കുക, തിരികെ വരണമെന്ന പ്രതീക്ഷയും അമിതമായ പിടിച്ചുനിൽപ്പും പതുക്കെ വിടുക. ഓർമ്മകളെ തള്ളിക്കളയാതെ അവയെ ഒരു പാഠമായി കാണുക; മറ്റൊരാളെയും സ്വയം തന്നെയും ക്ഷമിക്കുക. ഒടുവിൽ, “അവർ എന്റെ കൂടെ വേണം” എന്നതിൽ നിന്ന് “അവർ എവിടെയായാലും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ” എന്നിടത്തേക്ക് എത്തുമ്പോൾ മനസ്സ് സ്വതന്ത്രമാകാൻ തുടങ്ങും.

ചില ബന്ധങ്ങൾ ആവശ്യം തീരുമ്പോൾ അവസാനിക്കും; ചിലത് ഭയം മാറുമ്പോൾ അകലും; ചിലത് ശീലം, കടമ, വിശ്വാസം എന്നിവ കൊണ്ട് തുടരാം. എന്നാൽ പ്രതിഫലവും നിബന്ധനകളും പ്രതീക്ഷിക്കാതെ നിലനിൽക്കുന്ന നിരുപാധിക സ്നേഹമാണ് ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള രൂപം.

മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള എല്ലാ ബന്ധങ്ങൾക്കും ഒരേ കാരണം ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. സ്വാർത്ഥം, ഭയം, ആവശ്യം, സുരക്ഷ, ആകർഷണം, ശീലം, അവലംബം, സൗഹൃദം, സാമ്യം, വിശ്വാസം, ബഹുമാനം, കൃതജ്ഞത, കടമ, കുടുംബം, അംഗീകാരം, ആശ്വാസം, സ്നേഹം, സേവനം, ത്യാഗം, ആത്മീയത, കർമ്മബന്ധം, ജീവിതപാഠം തുടങ്ങി പല കാരണങ്ങളാണ് ബന്ധങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്.

• സ്വാർത്ഥം — സ്വന്തം നേട്ടത്തിനായി.

• ഭയം — നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിൽ.

• ആവശ്യം — ഒരു ആവശ്യത്തിനായി.

• സുരക്ഷ — സംരക്ഷണവും സുരക്ഷിതത്വവും തേടി.

• ആകർഷണം — മനസ്സോ ശരീരമോ ആകർഷിക്കപ്പെട്ട്.
• ശീലം — പരിചയം കൊണ്ട് ബന്ധം തുടരുമ്പോൾ.
• അവലംബം — ഒരാളെ ആശ്രയിച്ച്.
• സൗഹൃദം — കൂട്ടായ്മയും സന്തോഷവും പങ്കിട്ട്.
• സാമ്യം — ചിന്തകളും താൽപര്യങ്ങളും ഒത്തുചേർന്ന്.
• വിശ്വാസം — പരസ്പരം ആശ്രയിക്കാമെന്ന ഉറപ്പിൽ.
• ബഹുമാനം — പരസ്പര ആദരവിൽ.
• കൃതജ്ഞത — ലഭിച്ച സ്നേഹത്തിന്റെയും സഹായത്തിന്റെയും നന്ദിയിൽ.
• കടമ — ഉത്തരവാദിത്തബോധത്തിൽ.
• കുടുംബം — രക്തബന്ധവും വിവാഹബന്ധവും കൊണ്ട്.
• അംഗീകാരം — നമ്മളെ മനസ്സിലാക്കി സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ.
• ആശ്വാസം — ഒരാളുടെ സാന്നിധ്യം മനസ്സിന് സമാധാനം നൽകുമ്പോൾ.
• ബന്ധാസക്തി — വിട്ടുപിരിയാൻ കഴിയാത്ത മാനസിക അടുപ്പത്തിൽ.
• സാമൂഹികബന്ധം — സമൂഹം, ജോലി, സംഘടന എന്നിവയിലൂടെ.
• സേവനം — മറ്റൊരാളുടെ നന്മയ്ക്കായി.
• ത്യാഗം — സ്വന്തം താൽപര്യത്തേക്കാൾ മറ്റൊരാളുടെ നന്മ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ.
• കർമ്മബന്ധം — ആത്മീയ വിശ്വാസത്തിൽ കർമ്മവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുമ്പോൾ.
• ആത്മീയബന്ധം — പരസ്പര ആത്മീയ വളർച്ചയ്ക്കായി.
• ജീവിതപാഠം — ഒരാൾ ജീവിതത്തിൽ ഒരു പാഠമായി എത്തുമ്പോൾ.
• കാറ്റലിസ്റ്റ് — ഒരാളുടെ വരവ് ജീവിതത്തിൽ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന് കാരണമാകുമ്പോൾ.
• നിരുപാധിക സ്നേഹം — പ്രതിഫലമോ നിബന്ധനകളോ ഇല്ലാതെ.
• കരുണ — മറ്റൊരാളുടെ വേദന മനസ്സിലാക്കി കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ.
• സഹാനുഭൂതി — മറ്റൊരാളുടെ വികാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ.
• പങ്കിട്ട അനുഭവം — ഒരുമിച്ച് കടന്നുപോയ അനുഭവങ്ങൾ ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ.
• ഓർമ്മ — പഴയ ഓർമ്മകൾ ആളുകളെ വീണ്ടും അടുപ്പിക്കുമ്പോൾ.
• പ്രതീക്ഷ — ഭാവിയിൽ എന്തെങ്കിലും ലഭിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ.
• അഭിലാഷം — ഒരുമിച്ച് ഒരു ലക്ഷ്യം നേടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ.
• പരസ്പര വളർച്ച — ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായമാകുമ്പോൾ.
• സ്വീകാര്യത — വിധിക്കാതെ ഒരാളെ അവരായിത്തന്നെ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ.
• ആത്മബന്ധം — വാക്കുകൾക്കപ്പുറമുള്ള ആഴത്തിലുള്ള അടുപ്പത്തിൽ.
• പങ്കാളിത്തം — ജീവിതവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും പങ്കിടുമ്പോൾ.
• വിശ്വസ്തത — സാഹചര്യങ്ങൾ മാറിയാലും കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ.
• പരസ്പരത — കൊടുക്കലും സ്വീകരിക്കലും സമതുലിതമാകുമ്പോൾ.
• പ്രചോദനം — ഒരാളുടെ സാന്നിധ്യം മറ്റൊരാളിൽ മാറ്റത്തിന് പ്രചോദനമാകുമ്പോൾ.
• ആദർശം — ഒരാളെ മാതൃകയോ ഗുരുവോ ആയി കാണുമ്പോൾ.
• സമർപ്പണം — ബന്ധത്തോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിബദ്ധതയിൽ.
• സ്വാതന്ത്ര്യം — പരസ്പരം നിയന്ത്രിക്കാതെ സ്വതന്ത്രമായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ.

ഇതില് ഏത് ബന്ധം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അല്ലെങ്കിൽ അകലുമ്പോൾ ആണ് ഏറ്റവും വേദന ഉണ്ടാക്കുന്നത്?

സ്വാർത്ഥബന്ധം — സ്വാർത്ഥം തീർന്നാൽ അകലം; നഷ്ടത്തിന്റെ വേദന സാധാരണയായി നേട്ടം നഷ്ടപ്പെടുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കും.

ആവശ്യം / അവലംബം — ആശ്രയം കൂടുതലായതിനാൽ വേർപാട് ബുദ്ധിമുട്ടാകാം.

ശീലം — വ്യക്തിയേക്കാൾ ആ വ്യക്തിയുടെ സാന്നിധ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ് വേദനിപ്പിക്കുക.

സൗഹൃദം — പങ്കിട്ട ഓർമ്മകളും കൂട്ടായ്മയും നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനാൽ വേദന ഉണ്ടാകും.

വിശ്വാസം — വിശ്വാസം തകരുമ്പോൾ വ്യക്തിയെക്കാൾ ആ ബന്ധത്തിലുള്ള സുരക്ഷിതത്വമാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നത്.

ബന്ധാസക്തി (Attachment) — “ഇവരില്ലാതെ എനിക്ക് കഴിയില്ല” എന്ന തോന്നൽ ഉള്ളതിനാൽ വേർപാട് വളരെ ശക്തമായി അനുഭവപ്പെടാം.

കുടുംബബന്ധം — ദീർഘകാല ചരിത്രവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ചേർന്നതിനാൽ വേർപാട് ആഴത്തിൽ ബാധിക്കാം.

കർമ്മബന്ധം / ആത്മീയബന്ധം — ഒരാൾ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രത്യേക കാരണത്താൽ വന്നതാണെന്ന വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ, അകലം കൂടുതൽ അർത്ഥവത്തായും വേദനാജനകമായും തോന്നാം.

ജീവിതപാഠം / Catalyst — ജീവിതത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരാൾ അകന്നുപോകുമ്പോൾ, ആ വ്യക്തിയോടൊപ്പം നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു അധ്യായവും അവസാനിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നാം.

നിരുപാധിക സ്നേഹം — ഒരാളെ സ്വന്തമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തേക്കാൾ അവരുടെ നന്മയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ബന്ധമാണെങ്കിൽ പോലും, ആ വ്യക്തിയുടെ അഭാവം ആഴത്തിലുള്ള വേദന നൽകാം.

ചുരുക്കത്തിൽ: 

ഈ വേദനയെ മറികടക്കുക എന്നത് ബന്ധത്തെ മറക്കുക എന്നതല്ല; ആ ബന്ധം നൽകിയ അനുഭവത്തെ അംഗീകരിച്ച്, അതിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കാൻ പഠിക്കുകയാണ്.

അംഗീകരിക്കുക — “ഇത് എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു” എന്ന് സ്വയം സമ്മതിക്കുക.

പിടിച്ചുനിൽപ്പ് കുറയ്ക്കുക — വ്യക്തിയെയും ഓർമ്മയെയും നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമം കുറയ്ക്കുക.

പ്രതീക്ഷ വിട്ടുകൊടുക്കുക — അവർ തിരികെ വരണം, മാറണം, മനസ്സിലാക്കണം എന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് പലപ്പോഴും വേദന നീട്ടുന്നത്.

ഓർമ്മയെ ശത്രുവാക്കരുത് — ഓർമ്മ വന്നാൽ അടിച്ചമർത്താതെ, അത് ഒരു അനുഭവമായി കാണുക.

സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തരുത് — എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും നിലനിൽക്കണമെന്നില്ല; ചിലത് ജീവിതത്തിലെ ഒരു ഘട്ടം മാത്രമായിരിക്കും.

അർത്ഥം കണ്ടെത്തുക — “ഈ ബന്ധം എന്നെ എന്താണ് പഠിപ്പിച്ചത്?” എന്ന് ചോദിക്കുക.

സ്വന്തം ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക — ശരീരം, ജോലി, കുടുംബം, സൗഹൃദം, പഠനം, ആത്മീയത എന്നിവയ്ക്ക് വീണ്ടും സ്ഥാനം നൽകുക.

ക്ഷമിക്കുക — മറ്റൊരാളെയും, ആവശ്യമെങ്കിൽ സ്വയം തന്നെയും. ക്ഷമിക്കുന്നത് സംഭവത്തെ ശരിയാണെന്ന് അംഗീകരിക്കലല്ല; അതിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിതനാകലാണ്.

സ്വീകാര്യത — ചിലർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ എന്നേക്കുമായി തുടരാനല്ല, നമ്മളെ മാറ്റാനാണ് വരുന്നത് എന്ന സത്യവും അംഗീകരിക്കാം.

സ്നേഹത്തെ ഉടമസ്ഥതയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുക — 

അവസാനം, ബന്ധം അവസാനിക്കാം; പക്ഷേ അതിലൂടെ നമ്മിൽ ഉണർന്ന സ്നേഹവും പഠിച്ച പാഠവും വളർച്ചയും അവസാനിക്കേണ്ടതില്ല.

വിട്ടുകൊടുക്കുന്നത് ഒരാളെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതല്ല — അവരെ സ്വന്തമാക്കണമെന്ന ആവശ്യം വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതാണ്.