ഭഗവദ്ഗീതയുടെ ഉള്ളടക്കം ഒറ്റ വാക്യത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ:
“ഫലത്തോടുള്ള ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വന്തം ധർമ്മം വിവേകത്തോടെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഈശ്വരാർപ്പണബുദ്ധിയോടെ കർമ്മം ചെയ്യുക.”
സാരം -
“ഞാൻ ശരീരം മാത്രമല്ല; ആത്മാവ് നിത്യമാണ് — അതറിഞ്ഞ്, ആസക്തിയില്ലാതെ, ധർമ്മാനുസൃതമായി കർമ്മം ചെയ്യുക.”
കൃഷ്ണന്റെ അവതാരലക്ഷ്യം നിയമം സംരക്ഷിക്കുക എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. നിയമത്തിന്റെ ആത്മാവായ ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് അതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം.
നിയമം ഒരു ചട്ടമാണ്.
ധർമ്മം ആ ചട്ടത്തിന്റെ പിന്നിലുള്ള സത്യം, നീതി, ഉത്തരവാദിത്വം, ലോകക്ഷേമം എന്നിവയാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ കൃഷ്ണൻ സാധാരണ നിയമത്തിന്റെ പരിധിയെപ്പോലും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. അത് നിയമത്തെ നിഷേധിക്കാനല്ല; നിയമം തന്നെ ധർമ്മത്തിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ധർമ്മത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം സംരക്ഷിക്കാനാണ്.
ഇവിടെയാണ് കൃഷ്ണന്റെ അവതാരം നമ്മെ ഒരു വലിയ തത്ത്വചിന്തയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. ധർമ്മം മരവിച്ച നിയമമല്ല. ധർമ്മം എന്നത് എല്ലാ കാലത്തേക്കും ഒരേ രീതിയിൽ പ്രയോഗിക്കേണ്ട ഒരു മരവിച്ച നിയമപുസ്തകമല്ല.
കാലം, സ്ഥലം, വ്യക്തി, സാഹചര്യം, കടമ, ഉത്തരവാദിത്വം, ഫലം ഇവയെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി സത്യത്തെയും നീതിയെയും സംരക്ഷിക്കാനുള്ള വിവേകമാണ് ധർമ്മം.
അതുകൊണ്ടാണ് മഹാഭാരതത്തിൽ ഒരേ പ്രവൃത്തി ഒരേ സാഹചര്യത്തിൽ ധർമ്മമായും മറ്റൊരു സാഹചര്യത്തിൽ അധർമ്മമായും മാറാൻ കഴിയുന്നത്.
എന്നാൽ ഇവിടെ ഏറ്റവും വലിയ മുന്നറിയിപ്പുമുണ്ട്. ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടി എന്ന പേരിൽ സ്വന്തം സ്വാർത്ഥതയെ ന്യായീകരിക്കാൻ പാടില്ല.
കാരണം സ്വന്തം ആഗ്രഹത്തെയും പ്രതികാരത്തെയും അധികാരലാലസയെയും ധർമ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് അധർമ്മത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപം. അതിനാൽ ധർമ്മവിവേകത്തിന് സ്വാർത്ഥതയില്ലായ്മയും ആത്മപരിശോധനയും ഉത്തരവാദിത്വവും അനിവാര്യമാണ്.
കൃഷ്ണന്റെ ജീവിതത്തിലെ വലിയ പാഠം
കൃഷ്ണൻ നമ്മോട് പറയുന്നത് വെറും
അധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുക എന്നല്ല. അതോടൊപ്പം:
ധർമ്മം എന്താണെന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബുദ്ധി നേടുക എന്നുമാണ്.
അർജുനന്റെ പ്രശ്നം യുദ്ധം ചെയ്യണമോ വേണ്ടയോ എന്നത് മാത്രമായിരുന്നില്ല.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ എന്റെ യഥാർത്ഥ ധർമ്മം എന്താണ്? എന്നതായിരുന്നു.
അതിന് കൃഷ്ണൻ നൽകിയ മറുപടിയാണ് ഗീത. അവിടെ നിന്ന് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നാല് വലിയ വഴികൾ ഒന്നിക്കുന്നു:
ജ്ഞാനം — എന്താണ് സത്യം എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ.
കർമ്മം — തിരിച്ചറിഞ്ഞ ധർമ്മം പ്രവർത്തിയിൽ കൊണ്ടുവരാൻ.
ഭക്തി — അഹങ്കാരത്തെ വിട്ട് ഈശ്വരനിൽ സമർപ്പിക്കാൻ.
വിവേകം — സാഹചര്യത്തിൽ ശരിയായത് തിരിച്ചറിയാൻ.
അതിനാൽ കൃഷ്ണാവതാരം ഒരു യുദ്ധത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല. അത് മനുഷ്യന് എങ്ങനെ ജീവിക്കണം, എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം, എങ്ങനെ ചിന്തിക്കണം, എങ്ങനെ കർമ്മബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വലിയ ആത്മീയ-തത്ത്വചിന്തയാണ്.
അതിനാൽ കൃഷ്ണന്റെ അവതാരത്തെ ഒറ്റവാക്യത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ അധർമ്മത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ മാത്രം അല്ല, ധർമ്മത്തെ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും, ധർമ്മത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകം മനുഷ്യന് നൽകാനും, കർമ്മത്തിന്റെ രഹസ്യം മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാനും, ജ്ഞാനം, കർമ്മം, ഭക്തി, വിവേകം എന്നിവയെ ഒരുമിപ്പിക്കാനും, മനുഷ്യനും ഈശ്വരനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അനുഭവിപ്പിക്കാനുമാണ് കൃഷ്ണാവതാരം.
അതുകൊണ്ടാണ് കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം അദ്ദേഹം നിയമങ്ങളുടെ കാവൽക്കാരനായതിൽ മാത്രം അല്ല.
നിയമത്തിന് പിന്നിലെ ധർമ്മത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ മനുഷ്യനെ പഠിപ്പിച്ചതിലാണ്.
അവസാനം കൃഷ്ണൻ നമ്മോട് ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം ഇതാണ്:
നിനക്ക് നിയമം അറിയാമോ? എന്നതല്ല
നിയമത്തിനപ്പുറം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മത്തിന്റെ സത്യത്തെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകം നിനക്കുണ്ടോ?
ആ വിവേകം എന്താണ്?
ഇവിടെ വിവേകം എന്നത് നല്ലതും ചീത്തയും തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബുദ്ധി മാത്രം അല്ല.
ഒരു പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിൽ ഏതാണ് യഥാർത്ഥ ധർമ്മം എന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള ആന്തരിക കഴിവാണ് വിവേകം.
കൃഷ്ണന്റെ ധർമ്മചിന്തയിൽ അതിനെ ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാം:
നിയമം എന്താണ് പറയുന്നത്?
നിയമത്തിന്റെ പിന്നിലെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്?
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ചെയ്യുന്നത് ആരുടെ നന്മയ്ക്കാണ്?
എന്റെ സ്വാർത്ഥത അതിൽ കലർന്നിട്ടുണ്ടോ?
ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു ധാർമ്മിക മാർഗം ഉണ്ടായിരുന്നോ?
എന്റെ പ്രവർത്തിയുടെ ഫലം എന്തായിരിക്കും?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾ സത്യസന്ധമായി പരിശോധിച്ച്, സ്വാർത്ഥതയെയും വികാരത്തെയും മാറ്റിനിർത്തി, സത്യം, നീതി, ഉത്തരവാദിത്വം, ലോകക്ഷേമം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തീരുമാനത്തിലെത്തുന്ന ശേഷിയാണ് വിവേകം.
അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ശരിയെന്ന് തോന്നുന്നത് വിവേകം അല്ല.
എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് വിവേകം അല്ല.
എന്റെ ലക്ഷ്യം നല്ലതാണ്, അതുകൊണ്ട് എന്തും ചെയ്യാം എന്നതും വിവേകം അല്ല.
വിവേകം എന്നത്:
സ്വന്തം ആഗ്രഹം പോലും തെറ്റാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന മനസ്സിന്റെ തെളിച്ചമാണ്.
ഇതാണ് കൃഷ്ണന്റെ ധർമ്മചിന്തയിലെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ള ഭാഗം. അതിനാലാണ് ഗീതയിൽ കൃഷ്ണൻ അർജുനോട് അവസാനത്തിൽ “ഞാൻ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ചെയ്യുക” എന്ന് പറയാതെ, ആലോചിച്ച് തീരുമാനിക്കാൻ വിടുന്നത് —
“വിമൃശ്യൈതദശേഷേണ യഥേച്ഛസി തഥാ കുറു” (18.63).
അതിനാൽ ഒരു വാചകത്തിൽ:
വിവേകം = നിയമം
അറിയുന്നതിനെക്കാൾ ഉയർന്നത്; നിയമത്തിന്റെ ആത്മാവ് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, സ്വന്തം സ്വാർത്ഥതയെ മറികടന്ന്, ശരിയായ സമയത്ത് ശരിയായ ധർമ്മം തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ബോധം.
