ശാരദീയ നവരാത്രി

ഈ വർഷത്തെ ശാരദീയ നവരാത്രി വ്രതം നാളെ (2026 ഒക്ടോബർ 11, ഞായറാഴ്ച) ആരംഭിക്കുകയാണ്. ഒക്ടോബർ 19 തിങ്കളാഴ്ച വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒൻപത് ദിവസത്തെ വ്രതാചരണത്തിന് ശേഷം ഒക്ടോബർ 20 ചൊവ്വാഴ്ച വിജയദശമി (ദസറ) ആഘോഷിക്കും.

നാല് നവരാത്രികൾ ആണ് ഒരു വർഷം ഉള്ളത്. ചൈത്ര, ശരദ്, മാഘ ഗുപ്ത, അഷാഢ ഗുപ്ത നവരാത്രികൾ.

മാഘ ഗുപ്ത നവരാത്രി – (ജനുവരി–ഫെബ്രുവരി), 

ചൈത്ര (വസന്ത) നവരാത്രി – (മാർച്ച്–ഏപ്രിൽ), 

അഷാഢ ഗുപ്ത നവരാത്രി – (ജൂൺ–ജൂലൈ)

ആശ്വയുജ മാസത്തിലാണ് ശാരദീയ നവരാത്രി – (സെപ്റ്റംബർ–ഒക്ടോബർ).

മാഘ, അഷാഢ എന്നിവ ഗുപ്ത നവരാത്രികൾ ആണ്. ഗുപ്ത് എന്നാൽ രഹസ്യം എന്നർത്ഥം. താന്ത്രികർ തന്ത്ര ശക്തി കൂട്ടാൻ രഹസ്യ പൂജകൾ ആസാമിലെ കാമാഖ്യ ക്ഷേത്രം പോലുള്ള ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ പോയി ചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ഗുപ്ത നവരാത്രികളിലും ആദിശക്തിയുടെ പത്ത് ശക്തിസ്വരൂപങ്ങളായ കാളി, താര, ത്രിപുരസുന്ദരി, ഭുവനേശ്വരി, ഛിന്നമസ്ത, ഭൈരവി, ധൂമാവതി, ബഗളാമുഖി, മാതംഗി, കമല എന്നീ ദശമഹാവിദ്യകളെയാണ് ഭക്തർ ആരാധിക്കുന്നത്.

ചൈത്ര നവരാത്രിയിലും ശരദ് നവരാത്രിയിലും ദുർഗാദേവിയുടെ ഒൻപത് രൂപങ്ങളായ ശൈലപുത്രി, ബ്രഹ്മചാരിണി, ചന്ദ്രഘണ്ട, കൂഷ്മാണ്ഡ, സ്കന്ദമാതാ, കാത്യായനി, കാലരാത്രി, മഹാഗൗരി, സിദ്ധിദാത്രി എന്നിവയെയാണ് പൂജിക്കുന്നത്. 

ശാരദീയ നവരാത്രി മഹിഷാസുരനുമേൽ ദുർഗാദേവി നേടിയ വിജയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ചൈത്ര നവരാത്രി വസന്തകാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടും ദേവീ ആരാധനയോടും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഒൻപതാം ദിവസം ശ്രീരാമന്റെ ജന്മദിനമായ രാമനവമി ആഘോഷിക്കുന്നതിനാൽ, ചില പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഇത് ശ്രീരാമനുമായും പ്രത്യേകമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

ശരദ് നവരാത്രികൾ പൊതു ജനങ്ങൾ വൻ ഉത്സവങ്ങൾ ആയി ആഘോഷിക്കുന്നു. ബംഗാളിൽ കാളി പൂജയായും, നോർത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ദസറ ആയും, കേരളം പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ നവരാത്രിയുടെ അവസാന ദിവസങ്ങളിൽ പൂജവപ്പും വിദ്യാരംഭം ഒക്കെ ആയും, ഗുജറാത്തിൽ ഗർഭ ആയും ഒക്കെ ആഘോഷിക്കുന്നു.

ശരദ് നവരാത്രി (ശരത്കാല നവരാത്രി) ആഘോഷങ്ങൾ ബംഗാൾ, അസം, ഒഡീഷ, ത്രിപുരയിൽ ദുർഗ്ഗാപൂജ – കാളിപൂജ ഭംഗിയാർന്ന പണ്ഡലുകളിൽ വലിയ ദുർഗ്ഗാ പ്രതിമകളും വാദ്യാഘോഷങ്ങളും നൃത്തവും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ തേച്ചും മധുര പലഹാരങ്ങൾ കൈമാറിയും ഒക്കെ ആഘോഷിക്കുന്നു.

ഉത്തർപ്രദേശ്, ബിഹാർ, മധ്യപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര രാജസ്ഥാനിൽ നവരാത്രി (ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ 9 ദിവസത്തെ പൂജ) രാമലീല, ദസറ – രാമ-രാവണ യുദ്ധാവിഷ്കാരം, അവസാന ദിവസം രാവണൻ്റെ രൂപം കത്തിക്കൽ എന്നിവയോട് കൂടി അയുധപൂജയും വിജയദശമിയും ആഘോഷിക്കുന്നു. 

ഗുജറാത്തിൽ ഗർബ, ഡാൻഡിയ – മുഴുവൻ 9 രാത്രിയും ജനങ്ങൾ കൂട്ടംകൂടി നൃത്തവും സംഗീതവും ആയി ആഘോഷിക്കുന്നു. 

ദക്ഷിണേന്ത്യ (കർണാടക, തമിഴ്നാട്, ആന്ധ്ര) ഗൊളു – കളിപ്പാട്ടങ്ങളും ദേവിമൂർത്തികളും അലങ്കരിച്ച് വെച്ച് ആരാധിക്കുന്നു അയുധപൂജ – ഉപകരണങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, ഉപജീവനോപാധികൾ പൂജിക്കുന്നു.

കേരളത്തിൽ സരസ്വതി പൂജ (പൂജവപ്പ്) – പുസ്തകങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ, തൊഴിൽോപകരണങ്ങൾ വെച്ച് പൂജിക്കുന്നു. വിദ്യാരംഭം (എഴുത്തിനിറുത്തൽ) – വിജയദശമി ദിവസം കുട്ടികൾക്ക് എഴുത്തുപഠനം ആരംഭിക്കുന്നു. സരസ്വതി പൂജക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് കേരളത്തിൽ ആണ്, അതിൻ്റെ അനുഗ്രഹം കേരളത്തിന് പ്രത്യേകമായി ഉണ്ട് താനും. വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ഇന്നും കേരളം തന്നെ ആണ് ഇന്ത്യയിൽ മുന്നിൽ.

ഉത്സവ നാളുകളിൽ ഓരോ ദിവസത്തിനും പ്രത്യേക നിറങ്ങളിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുന്നത് ഉത്തരേന്ത്യയിലും മറ്റും ജനപ്രിയമായ ഒരു ആചാരമാണ്

ഒൻപത് ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ദേവി മാഹാത്മ്യം വായന, ലളിതാ സഹസ്രനാമ ജപം, ദേവി മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ചൊല്ലുന്നത് ഉത്തമമാണ്.

പ്രഥമം ശൈലപുത്രീതി ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മചാരിണീ

ത്രുതീയം ചന്ദ്രഘണ്ഡേതി കൂശ്മാണ്ഡേതി ചതുര്‍ത്ഥകം

പഞ്ചമം സ്കന്ദമാതേതി ഷഷ്ടം കാത്യായനീതി ച

സപ്തമം കാളരാത്രീതി മഹാഗൌരീതി ചാഷ്ടമം

നവമം സിദ്ധിധാത്രിതി പ്രോക്താ നവദുര്‍ഗ്ഗാഃ പ്രകീര്‍ത്തിതാഃ

നവരാത്രി മന്ത്ര ജപത്തിനുത്തമമായ കാലമാണ്. ഒന്‍പതു ദിനങ്ങളും ഉപാസനകള്‍ക്കും മന്ത്രജപങ്ങള്‍ക്കും അത്യുത്തമമെന്നു പുരാണമതം. നവരാത്രി വ്രതത്തിനൊപ്പമുള്ള മന്ത്രജപം കൂടുതല്‍ ഫലദായകം. ഒന്‍പതു ദിവസം ജപിക്കേണ്ട മന്ത്രങ്ങളും ജപസംഖ്യയും ജപത്തിനൊപ്പം ധരിക്കേണ്ട വസ്ത്രങ്ങളുടെ നിറങ്ങളും മന്ത്ര ഫലങ്ങളും ചുവടെ പറയുന്നു. ഈ മന്ത്രങ്ങള്‍ ‘ദശമഹാവിദ്യ’യില്‍ നിന്നും എടുത്തിട്ടുള്ളതാണ്.

ആദ്യ ദിവസം, ഗുഡി പഡ്വവ ശൈലപുത്രി (സ്ഥിരതയും ധൈര്യവും) ദേവിയുടെ ആരാധന.

മന്ത്രം -

ഓം ഹ്രീം നമ: 108 പ്രാവശ്യം 2 നേരം, ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: പാപ ശാന്തി

രണ്ടാം ദിവസം, സർവ്വ സിദ്ധി യോഗ, ബ്രഹ്മചാരിനി ദേവിയുടെ (തപസ്സും, ആത്മനിയന്ത്രണവും) ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം വേദാത്മികായെ നമ. 336 പ്രാവശ്യം, 2 നേരം. വെളുത്ത വസ്ത്രം. ഫലം: മനശാന്തി

മൂന്നാം ദിവസം, സർവ്വ സിദ്ധി യോഗ, ചന്ദ്രഘണ്ഡാ (ധൈര്യവും സംരക്ഷണവും) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം ത്രി ശക്ത്യെ നമ. 108 വീതം, 3 നേരം. വെളുത്തവസ്ത്രം. അരയാല്‍, തുളസിത്തയ്ക്കു സമീപമുള്ള ജപം കൂടുതല്‍ ഗുണദായകം. ഫലം: ശാപ ദോഷ നിവാരണം

നാലാം ദിവസം ദേവി കൂഷ്മാണ്ഡ (സൃഷ്ടിശക്തിയും ഉന്മേഷവും) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം സ്വസ്ഥായെ നമ. 241 വീതം, 2 നേരം. വടക്ക് തിരിഞ്ഞുള്ള ജപം ഗുണദായകം. വെള്ള വസ്ത്രം. ഫലം: കുടുംബ സമാധാനം, ശാന്തി

അഞ്ചാം ദിവസം, രവി യോഗ, സ്കന്ദമാത (മാതൃസ്നേഹവും കരുതലും) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം ഭുവനെശ്വര്യെ നമ. 108 വീതം, 3 നേരം. ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: ഇഷ്ടകാര്യ സിദ്ധി.

ആറാം ദിവസം കാർത്യായനി ദേവിയുടെ (ശക്തിയും നീതിബോധവും)

 ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം മഹായോഗിനൈ്യ നമ. 241 വീതം, 2 നേരം. കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞുള്ള ജപം ഗുണദായകം. ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: ഉപാസനാ ശക്തി ഉണ്ടാകാന്‍, ദൈവാനുഗ്രഹം ഉണ്ടാകാന്‍.

ഏഴാം ദിവസം കാലരാത്രി (ദേവി ശുഭംകരി) (ഭയത്തെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം) ദേവിയുടെ ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം സാമപ്രിയായെ നമ. 336 വീതം, രണ്ടു നേരം. ദീപം തെളിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ജപം ഗുണദായകം. വെളുത്ത വസ്ത്രം. ഫലം: ഐശ്വര്യം, ദാരിദ്ര്യം നീങ്ങി ധന സമൃദ്ധി.

അഷ്ടമി, മഹാഗൗരി ദേവിയുടെ (ശുദ്ധിയും സമാധാനവും) ആരാധന

മന്ത്രം -

ഓം ത്രികോണസ്ഥായെ നമ. 108 വീതം, 3 നേരം. ചുവന്ന വസ്ത്രം. ഫലം: വശ്യ ശക്തി, സാമൂഹിക പ്രീതി, ജനഅംഗീകാരം.

നവമി ദിവസം, അമ്മ സിദ്ധിധാത്രി (ജ്ഞാനവും ആത്മീയസാധനയും) ദേവിയുടെ ആരാധന.

മന്ത്രം -

ഓം ത്രിപുരാത്മികായെ നമ. 244 വീതം, 2 നേരം. വെളുത്ത വസ്ത്രം. ഫലം: ദുരിതങ്ങള്‍, അലച്ചില്‍ മാറുവാന്‍, ഇഷ്ട കാര്യ ലാഭം.

പൊതുവായി വീടുകളിൽ ചെയ്യുന്ന പൂജാവിധി -

1. ശുദ്ധി – വീടും പൂജാമുറിയും വൃത്തിയാക്കുക.

2. ഘടസ്ഥാപന/കലശസ്ഥാപന – വെള്ളം, മാങ്ങയില, തേങ്ങ, കുമ്പളം/കലശം സ്ഥാപിച്ച് ദേവിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുക.

3. ദീപം തെളിയിക്കൽ – അഷ്ടദീപം/നവദീപം തെളിയിക്കുന്ന പതിവ്.

4. ദേവി സ്തുതി – ദേവിയുടെ 108 പേരുകൾ (അഷ്ടോത്രം) അല്ലെങ്കിൽ സഹസ്രനാമം ചൊല്ലുക. ഓം എയിം ഹ്രീം ക്ലീം ചാമുണ്ടായൈ വിച്ചേ ദിവസവും പമാവധി ജപിക്കുക. ദുർഗ്ഗ സപ്തശതി (മാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ദേവീ മഹാത്മ്യം) പാരായണം നടത്തുന്നു.

5. നൈവേദ്യം – വേവിച്ച അരി, പലഹാരം, പഴം, ചക്കരപൊങ്കൽ, തേൻ, പാലു തുടങ്ങിയവ സമർപ്പിക്കുക.

6. ദീപാരാധന നടത്തുക.

ദുർഗ്ഗാദേവി ധ്യാനമന്ത്രം

ॐ सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थ साधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तुते ॥

ദുർഗ്ഗാ ഗായത്രി മന്ത്രം

ॐ कात्यायन्यै च विद्महे कन्यकुमार्यै धीमहि । तन्नो दुर्गि: प्रचोदयात् ॥

ദുർഗ്ഗാസ്തുതി ശ്ലോകം ചൊല്ലുക

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ദുർഗ്ഗാ മന്ത്രം -

ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे ॥

നവരാത്രി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാന കാര്യങ്ങളും ആരാധനാ രീതികളും താഴെ നൽകുന്നു:

നവരാത്രി വ്രത നിയമങ്ങൾ

• ഭദ്രദീപം കൊളുത്തുക: നവരാത്രി നാളുകളിൽ വീടുകളിൽ അഞ്ചുതിരിയിട്ട് നിലവിളക്ക് (ഭദ്രദീപം) തെളിയിക്കുന്നത് സർവൈശ്വര്യദായകമാണ്. കിഴക്ക്, തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, വടക്കുകിഴക്ക് എന്നീ ദിശകളിൽ തിരികളിട്ട്, കിഴക്കേ കോണിലെ തിരി ആദ്യം തെളിച്ച് പ്രദക്ഷിണമായി ബാക്കി തിരികൾ കൊളുത്തുക.

• ശുദ്ധി പാലിക്കുക: ശരീരവും മനസ്സും ഒരുപോലെ ശുദ്ധമായിരിക്കണം. സൂര്യോദയത്തിന് മുന്നേ കുളിച്ച് വിളക്ക് കൊളുത്തി ദേവീ സ്തുതികൾ ജപിക്കുക. ലളിതാസഹസ്രനാമ ജപം ഈ ദിവസങ്ങളിൽ അത്യുത്തമമാണ്.

• ഭക്ഷണക്രമം: വ്രതകാലത്ത് മത്സ്യമാംസാദികൾ പൂർണ്ണമായും വർജിക്കുക. സാധ്യമെങ്കിൽ അരിഭക്ഷണം ഒരു നേരമായി ചുരുക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.

• പകലുറക്കം ഒഴിവാക്കുക: വ്രതം നോൽക്കുന്നവർ പകൽ സമയത്ത് ഉറങ്ങുന്നത് ഒഴിവാക്കണം.